Có thể được tính, nếu tai nạn xảy ra trên tuyến đường đi từ nơi ở đến nơi làm việc (hoặc ngược lại) trong khoảng thời gian và trên tuyến đường hợp lý, và không thuộc các trường hợp luật loại trừ. Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 xếp loại tai nạn này vào diện được hưởng chế độ tai nạn lao động từ quỹ bảo hiểm, với điều kiện mức suy giảm khả năng lao động từ 5% trở lên sau giám định.
Điều làm hồ sơ thành hay hỏng thường nằm ở mấy ngày đầu: có giấy xác nhận của công an hoặc chính quyền nơi xảy ra tai nạn không, có báo cho công ty sớm không, và có giữ được giấy ra viện không. Bài dưới đi theo trình tự từ lúc vừa ngã xe đến lúc nộp hồ sơ, kèm các tình huống hay bị từ chối.
Trường hợp nào thường được tính, trường hợp nào dễ bị loại
Bảng dưới là các tình huống hay gặp. Mỗi hồ sơ vẫn được xem xét riêng, nên đây là hướng để biết mình mạnh hay yếu ở đâu:
| Tình huống | Khả năng được tính | Vì sao |
|---|---|---|
| Đi thẳng từ nhà trọ đến xưởng, đúng giờ vào ca | Cao | Đúng tuyến, đúng khung giờ hợp lý |
| Tan ca, ghé chợ mua đồ ăn trên đường về rồi bị va chạm | Còn tuỳ | Ghé ngắn trên tuyến đường thường đi có thể được chấp nhận; rẽ sang hướng khác, ở lại lâu thì khó |
| Tan ca, đi ăn với bạn ba tiếng rồi mới về | Thấp | Khung giờ không còn hợp lý, mục đích chuyến đi đã đổi |
| Đi từ nhà bố mẹ ở xa về chỗ làm sau kỳ nghỉ | Còn tuỳ | Phụ thuộc nơi ở đã khai với công ty và tuyến đường |
| Có nồng độ cồn hoặc dùng chất cấm khi tai nạn | Rất thấp | Thuộc nhóm luật loại trừ hoặc dễ bị coi là lỗi của chính người lao động |
| Bị người khác cố ý đánh vì mâu thuẫn riêng trên đường về | Thấp | Mâu thuẫn cá nhân không liên quan đến công việc bị loại trừ |
"Hợp lý" không có con số cố định. Người xét hồ sơ nhìn vào giờ tan ca, nơi ở bạn đã khai với công ty, tuyến đường thường đi và lời giải thích của bạn. Khai nơi ở với công ty đúng thực tế (nhà trọ hiện tại, không phải địa chỉ quê) là việc nhỏ mà quyết định nhiều.
Ngay hôm xảy ra tai nạn: làm theo thứ tự này
Lúc đau thì khó nghĩ, nên người đi cùng hoặc người nhà có thể làm thay phần lớn các bước:
- Cấp cứu trước, giấy tờ sau. Gọi người hỗ trợ, đưa đi cơ sở y tế gần nhất. Giữ mọi giấy khám, phiếu chụp chiếu, hoá đơn.
- Xin xác nhận nơi xảy ra tai nạn. Nếu công an có mặt lập biên bản, xin bản sao hoặc ghi lại tên đơn vị, ngày giờ để sau đến xin. Nếu không có công an, đến công an xã, phường hoặc UBND cấp xã nơi xảy ra tai nạn xin văn bản xác nhận sự việc càng sớm càng tốt.
- Chụp ảnh hiện trường và xe nếu còn sức: vị trí, mặt đường, xe hư hỏng, giờ trên điện thoại. Ghi tên và cách liên lạc của người chứng kiến.
- Báo công ty trong ngày hoặc sáng hôm sau. Nhắn cho quản lý trực tiếp: "Em bị tai nạn giao thông lúc 18 giờ 20 trên đường từ xưởng về phòng trọ ở phường C, đang điều trị tại bệnh viện, em sẽ gửi giấy tờ sau ạ."
- Đề nghị công ty lập hồ sơ tai nạn lao động. Công ty có trách nhiệm phối hợp lấy biên bản, xác nhận và làm thủ tục; bạn cung cấp giấy tờ mình có.
Tin nhắn báo công ty nên có giờ xảy ra tai nạn và tuyến đường. Giờ đó so với giờ tan ca trên bảng chấm công là bằng chứng mạnh nhất cho chữ "thời gian hợp lý".
Danh sách giấy tờ nên gom
Bộ hồ sơ cuối cùng do công ty và cơ quan bảo hiểm hướng dẫn, nhưng người bị tai nạn nên tự giữ bản sao những thứ sau:
- Biên bản khám nghiệm hiện trường, sơ đồ hiện trường của công an, hoặc văn bản xác nhận của công an xã, phường nơi xảy ra tai nạn.
- Giấy ra viện, tóm tắt bệnh án, giấy chứng nhận thương tích nếu có.
- Biên bản điều tra hoặc biên bản ghi nhận tai nạn do công ty lập.
- Bảng chấm công hoặc giấy xác nhận ca làm ngày hôm đó.
- Giấy tờ chứng minh nơi ở đã khai với công ty (thông tin cư trú, hợp đồng thuê trọ).
- Biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động của hội đồng giám định y khoa, làm sau khi điều trị ổn định.
- Hoá đơn, chứng từ chi phí điều trị không nằm trong phạm vi bảo hiểm y tế chi trả.
Giấy hay thiếu nhất là xác nhận của công an hoặc chính quyền nơi xảy ra tai nạn, vì nhiều người tự ngã xe, thấy nhẹ, không báo ai, vài tuần sau đau nặng mới đi xin thì đã khó chứng minh. Ngã nhẹ cũng nên xin xác nhận nếu bạn đang trên đường đi làm hoặc về.
Ai trả những khoản nào
Trong thời gian điều trị, công ty có nghĩa vụ trước. Luật An toàn, vệ sinh lao động 2015 giao cho người sử dụng lao động lo sơ cứu, cấp cứu, tạm ứng chi phí và trả lương trong thời gian người lao động nghỉ điều trị do tai nạn lao động. Phạm vi cụ thể với tai nạn trên đường đi về có điểm khác tai nạn tại nơi làm, nên hỏi phòng nhân sự bằng văn bản.
Sau giám định, quỹ bảo hiểm tai nạn lao động chi trợ cấp. Suy giảm từ 5% đến 30% thường hưởng trợ cấp một lần; từ 31% trở lên hưởng trợ cấp hằng tháng. Mức cụ thể tính theo mức suy giảm và thời gian đóng, do cơ quan bảo hiểm xã hội tính.
Người gây tai nạn vẫn phải bồi thường riêng. Nếu tai nạn do người khác gây ra, việc bạn được hưởng chế độ tai nạn lao động không xoá trách nhiệm bồi thường dân sự của người đó. Đây là hai đường khác nhau, có thể đi song song.
Bảo hiểm y tế lo phần khám chữa bệnh trong phạm vi của nó. Mang thẻ khi nhập viện để được thanh toán ngay; phần ngoài phạm vi thì giữ hoá đơn để hỏi công ty.
Lý do hồ sơ hay bị trả hoặc bị từ chối
Gom từ những trường hợp hay gặp, để bạn rà trước khi nộp:
- Không có xác nhận của công an hoặc chính quyền nơi xảy ra tai nạn.
- Giờ tai nạn cách giờ tan ca quá xa mà không giải thích được.
- Địa chỉ nơi ở đã khai với công ty khác hẳn tuyến đường xảy ra tai nạn.
- Có kết luận về nồng độ cồn hoặc chất cấm trong biên bản.
- Báo công ty quá muộn, khi đã nghỉ điều trị nhiều tuần mà không ai biết.
- Chưa đi giám định mức suy giảm khả năng lao động, hoặc kết quả dưới 5%.
Anh Tâm làm ca chiều ở một kho hàng, tan ca lúc 22 giờ, bị va chạm lúc 22 giờ 25 trên đường về phòng trọ đã khai với công ty. Anh có biên bản của công an phường, giấy ra viện và tin nhắn báo quản lý ngay đêm đó. Hồ sơ như vậy rất gọn. Ngược lại, nếu thiếu biên bản và báo công ty sau ba tuần, cùng một tai nạn có thể phải giải trình rất vất vả.
Mẫu văn bản đề nghị công ty lập hồ sơ
Sau khi đã báo miệng hoặc nhắn tin, nên gửi thêm một văn bản ngắn cho phòng nhân sự, nhất là khi phải nghỉ điều trị trên một tuần. Nội dung gồm các ý sau, viết bằng lời của bạn:
- Họ tên, bộ phận, ca làm việc ngày xảy ra tai nạn, giờ kết thúc ca theo bảng chấm công.
- Thời điểm và nơi xảy ra tai nạn, tuyến đường bạn đang đi (từ xưởng về nơi ở đã khai với công ty).
- Diễn biến ngắn gọn trong hai ba câu, không suy đoán lỗi của ai nếu chưa có kết luận của công an.
- Nơi đang điều trị, dự kiến thời gian nghỉ theo giấy của cơ sở y tế.
- Danh sách giấy tờ đã có kèm theo và giấy tờ đang chờ (ví dụ: biên bản của công an phường đang chờ cấp).
- Đề nghị cụ thể: công ty lập hồ sơ tai nạn lao động, hướng dẫn thủ tục giám định khi điều trị ổn định, và cho biết người phụ trách để bạn liên hệ.
Văn bản này nên gửi qua thư điện tử hoặc nộp bản giấy có ký nhận. Nếu người nhà nộp thay, nhờ ghi rõ ngày giờ và tên người nhận.
Một mẹo nhỏ: ghi cả câu "em đề nghị được giữ lại một bản sao các giấy tờ công ty lập". Nhiều người sau này cần đến biên bản do công ty lập để làm hồ sơ khác, nhưng lúc đó công ty đã đổi người phụ trách và không ai tìm ra.
Nếu công ty trả lời rằng tai nạn trên đường không thuộc trách nhiệm của họ, đừng tranh cãi ngay. Đề nghị họ trả lời bằng văn bản, rồi mang văn bản đó đi hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc luật sư.
Lúc nên hỏi người trong nghề
Hỏi bộ phận nhân sự hoặc kế toán phụ trách bảo hiểm của công ty ngay từ đầu: họ là người lập hồ sơ, biết cần bản nào, nộp ở đâu. Hỏi bằng văn bản để có dấu thời gian.
Nên tìm luật sư lao động khi: công ty không chịu lập hồ sơ hoặc nói "tai nạn trên đường không phải việc của công ty"; hồ sơ bị cơ quan bảo hiểm từ chối và bạn thấy lý do chưa thoả đáng; thương tật nặng, cần tính cả bồi thường dân sự với người gây tai nạn. Mang theo toàn bộ giấy tờ ở danh sách trên.
Về y tế, mọi quyết định điều trị, phục hồi chức năng là việc của bác sĩ điều trị; bài này không bàn chuyện đó. Về giám định, hỏi cơ sở y tế nơi điều trị và cơ quan bảo hiểm xã hội về thủ tục giới thiệu đi giám định khi thương tích đã ổn định.
Nơi có thể hỏi thêm: cơ quan bảo hiểm xã hội nơi công ty tham gia đóng; tổ chức công đoàn cơ sở; cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh nếu công ty không hợp tác.
Câu hỏi thường gặp
Tự ngã xe một mình trên đường đi làm có được tính không?
Có thể được, vì luật không đòi hỏi phải có người khác gây ra. Quan trọng là chứng minh thời gian, tuyến đường hợp lý và có xác nhận của công an hoặc chính quyền nơi xảy ra tai nạn.
Báo công ty sau một tuần có bị mất quyền không?
Không tự động mất, nhưng báo càng muộn càng khó chứng minh tai nạn xảy ra trên đường đi làm. Nên báo trong ngày hoặc sớm nhất có thể, bằng tin nhắn có giờ cụ thể.
Bị thương nhẹ, nghỉ vài ngày có cần làm hồ sơ tai nạn lao động không?
Nếu mức suy giảm khả năng lao động dưới 5% thì không hưởng trợ cấp từ quỹ, nhưng vẫn nên báo công ty và giữ giấy tờ. Có những chấn thương ban đầu tưởng nhẹ nhưng về sau mới thấy ảnh hưởng.
Đi làm bằng xe của công ty đưa đón thì sao?
Tai nạn trên xe đưa đón của công ty thường được nhìn nhận rõ ràng hơn vì gắn trực tiếp với việc đi làm. Hãy báo ngay và đề nghị công ty lập biên bản cùng các bên liên quan.
Làm hai nơi, bị tai nạn khi đi từ chỗ này sang chỗ kia thì tính cho ai?
Đây là trường hợp phức tạp, phụ thuộc hợp đồng và nơi đang đóng bảo hiểm tai nạn lao động. Nên hỏi cơ quan bảo hiểm xã hội hoặc luật sư với đầy đủ giờ làm ở cả hai nơi.
Được người gây tai nạn bồi thường rồi có còn hưởng chế độ tai nạn lao động không?
Hai khoản này độc lập với nhau. Nhận bồi thường dân sự từ người gây tai nạn không làm mất quyền làm hồ sơ hưởng chế độ tai nạn lao động nếu bạn đủ điều kiện.