Bạn chỉ phải bồi thường thiệt hại thực tế do mình gây ra, không phải con số cao nhất bên kia đưa ra: nếu chi tiết sửa được thì không bắt buộc thay mới, nếu hai bên cùng có lỗi thì chia theo mức lỗi, và nếu không thống nhất thì để bảo hiểm hoặc giám định độc lập định giá. Báo giá hãng là một căn cứ, không phải bản án.
Nguyên tắc nằm trong Bộ luật Dân sự 2015: thiệt hại phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời, nhưng là thiệt hại có thật, xác định được; bên bị thiệt hại cũng có nghĩa vụ hạn chế thiệt hại. Từ đó suy ra những câu hỏi bạn nên đặt cho tờ báo giá. Bài dưới đây đi từng câu, kèm cách nói chuyện và cách viết giấy để không phát sinh thêm.
Báo giá hãng cao vì sao, và có buộc phải theo không
Xưởng chính hãng thường báo giá theo quy trình chuẩn: thay mới chi tiết thay vì gò, sơn lại cả tấm thay vì dặm, dùng phụ tùng chính hãng, tính công theo bảng giờ công cố định. Vì vậy một vết móp cửa ở tiệm ngoài sửa trong một buổi có khi được hãng báo giá thay cả cánh cửa. Không ai sai cả: hãng làm theo chuẩn của hãng, tiệm ngoài làm theo cách tiết kiệm.
Bộ luật Dân sự 2015 không bắt bạn phải chịu mức chuẩn cao nhất. Câu hỏi là: với hư hỏng này, khôi phục xe về tình trạng tương đương trước va chạm cần làm gì. Nếu xe kia còn trong thời gian bảo hành của hãng và việc sửa ngoài làm mất bảo hành phần đó, sửa ở hãng có lý hơn. Nếu xe đã nhiều năm tuổi, sơn đã dặm nhiều lần, đòi thay mới cả tấm là khó chấp nhận.
Cũng cần nhớ thiệt hại phải gắn với va chạm này. Vết xước cũ, cản đã nứt từ trước, đèn đã ố vàng không phải phần bạn gây ra. Ảnh chụp tại chỗ hôm va chạm là căn cứ quan trọng nhất để tách bạch.
Đọc báo giá từng dòng: câu hỏi nên đặt
Đề nghị bên kia đưa báo giá chi tiết theo từng hạng mục, không phải một con số tổng. Với từng dòng, hỏi những câu sau.
| Dòng trên báo giá | Câu nên hỏi | Dấu hiệu cần xem lại |
|---|---|---|
| Thay mới chi tiết | Chi tiết này gò, hàn, dán được không? | Vết móp nhỏ, nhựa chỉ trầy mà báo thay |
| Sơn cả tấm, sơn nhiều tấm | Vết va chạm nằm trên mấy tấm? | Va một chỗ mà sơn cả hông xe |
| Phụ tùng liên quan | Chi tiết này có bị ảnh hưởng thật không? | Thay cả đèn khi chỉ trầy viền |
| Công tháo lắp, cân chỉnh | Có cần thật không, mấy giờ công? | Cân chỉnh khung cho va quẹt nhẹ |
| Phí thuê xe, đi lại trong lúc sửa | Căn cứ nào, bao nhiêu ngày? | Số ngày sửa kéo dài bất thường |
| Tiền "mất giá xe" | Tính thế nào, ai định giá? | Đòi một khoản ước chừng không có căn cứ |
Không cần cãi từng dòng. Chọn hai ba dòng chênh lệch nhiều nhất, hỏi lý do và đề nghị phương án thay thế. Thường thì chỉ cần thống nhất được dòng "thay hay sửa" là tổng tiền đã giảm đáng kể.
Hai bên cùng có lỗi thì chia thế nào
Lỗi hoàn toàn của bạn. Bạn bồi thường thiệt hại thực tế của bên kia. Thiệt hại xe của bạn bạn tự lo hoặc nhờ bảo hiểm vật chất của chính mình nếu có.
Hai bên cùng có lỗi. Theo Bộ luật Dân sự 2015, mỗi bên chịu phần tương ứng với mức lỗi của mình. Ví dụ bạn chuyển làn không xi nhan, bên kia chạy quá nhanh, nếu hai bên thống nhất lỗi mỗi bên một nửa thì mỗi bên chịu một nửa tổng thiệt hại của cả hai xe.
Không xác định được lỗi. Khi hai bên khai khác nhau và không có camera, nhân chứng, việc xác định lỗi nên để công an xã, phường lập biên bản. Đừng nhận hết lỗi tại chỗ chỉ để xong chuyện, rồi sau đó phát hiện bên kia mới là người vượt ẩu.
Bên kia không có lỗi nhưng làm thiệt hại tăng lên. Ví dụ tiếp tục chạy xe khi két nước đã vỡ làm hỏng máy. Người bị thiệt hại phải hạn chế thiệt hại; phần tăng thêm do họ không hạn chế thì bạn có cơ sở không chịu.
Cách thương lượng để ra một con số cả hai chấp nhận
Anh Tâm chạy xe công nghệ ở phường D quẹt vào cửa sau một chiếc xe gia đình. Chủ xe đưa báo giá hãng thay cánh cửa và sơn hông. Hai bên đi đến con số chung qua các bước sau, ai cũng làm theo được.
- Đề nghị xem xe trực tiếp, đối chiếu với ảnh hôm va chạm, chỉ ra vết nào cũ, vết nào mới.
- Đề nghị lấy thêm một báo giá ở xưởng sửa uy tín ngoài hãng, hai bên cùng chọn hoặc mỗi bên chọn một nơi.
- Thống nhất phương án sửa trước, tiền sau: gò sơn hay thay mới, sơn mấy tấm. Đây là chỗ quyết định tổng tiền.
- Chọn nơi sửa và thanh toán thẳng cho xưởng thay vì đưa tiền mặt cho chủ xe, có hoá đơn rõ ràng.
- Ghi giấy thoả thuận trước khi xe vào xưởng, nêu rõ phạm vi sửa và số tiền tối đa bạn chịu.
Kết quả là anh Tâm trả khoảng một phần ba báo giá ban đầu: cửa được gò và sơn lại, không thay. Chủ xe đồng ý vì xe đã chạy sáu năm, phần sơn hông cũng từng dặm trước đó. Điều làm được việc không phải là cãi giỏi, mà là có ảnh và có báo giá thứ hai.
Khi nào nên để bảo hiểm làm thay
Nếu xe của bạn có bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự, phần thiệt hại bạn gây ra cho xe người khác có thể được đơn vị bảo hiểm chi trả trong hạn mức ghi trên hợp đồng. Khi đó giám định viên của bảo hiểm sẽ đánh giá hư hỏng và định giá sửa, bạn không phải tự đôi co với chủ xe. Báo cho đơn vị bảo hiểm sớm, nhiều hợp đồng quy định thời hạn báo tổn thất rất ngắn.
Nếu xe bên kia có bảo hiểm vật chất, chủ xe có thể chọn đi bảo hiểm của họ; đơn vị bảo hiểm của họ sau đó có thể đòi lại bạn phần tương ứng với lỗi của bạn. Lúc này bạn làm việc với giám định viên thay vì với chủ xe, thường dễ chịu hơn vì họ dựa trên bảng giá và tiêu chí sửa chữa.
Bảo hiểm không phải lúc nào cũng là đường tốt nhất. Với vết xước nhỏ, thủ tục mất nhiều ngày và có thể ảnh hưởng mức phí năm sau của chủ xe. Nhiều người chọn tự trả khi số tiền nhỏ và hai bên đã thống nhất. Hãy hỏi đơn vị bảo hiểm trước để biết đi đường nào có lợi.
Giấy thoả thuận bồi thường: những dòng phải có
Một tờ giấy viết tay có chữ ký hai bên là đủ giá trị giữa hai người, miễn ghi rõ. Thiếu dòng nào thì về sau dễ bị đòi thêm.
- Họ tên, số căn cước, địa chỉ liên lạc của hai bên; biển số hai xe.
- Thời gian, địa điểm va chạm, mô tả ngắn diễn biến hai bên cùng thừa nhận.
- Hư hỏng cụ thể được bồi thường: cửa sau bên phải, cản sau, gương trái. Ghi rõ những vết có sẵn không thuộc phạm vi.
- Phương án sửa và nơi sửa, hoặc số tiền bồi thường bằng số và bằng chữ.
- Cách trả: chuyển khoản, trả thẳng cho xưởng, trả một lần hay nhiều lần.
- Câu cam kết: sau khi nhận đủ, hai bên không còn khiếu nại gì khác về vụ va chạm này.
- Chữ ký, họ tên viết tay, ngày ký; mỗi bên giữ một bản.
Nếu có người bị thương, dù nhẹ, nên ghi riêng phần chi phí y tế và có thể cân nhắc để công an xã, phường chứng kiến việc thoả thuận.
Sai lầm hay gặp khi bị đòi đền
Phần lớn những vụ đền "đắt oan" không đến từ báo giá hãng mà từ vài việc người gây va chạm tự làm trong lúc rối. Đối chiếu để tránh.
| Việc hay làm | Hậu quả | Nên làm thay |
|---|---|---|
| Không chụp ảnh xe kia ngay tại chỗ | Không phân biệt được vết cũ và vết mới | Chụp toàn bộ các mặt xe kia, kể cả chỗ không va |
| Đồng ý "để anh đem xe vào hãng rồi báo" | Nhận về một con số không thể kiểm tra | Hẹn cùng đến xưởng hoặc xin báo giá chi tiết |
| Chuyển tiền trước khi xe được sửa | Phát sinh thêm hạng mục sau khi tháo ra | Trả thẳng cho xưởng theo hoá đơn, sau khi sửa xong |
| Nhận hết lỗi để xong chuyện | Mất căn cứ chia lỗi khi bên kia cũng sai | Ghi đúng diễn biến, chờ biên bản nếu chưa rõ |
| Không báo bảo hiểm của mình | Hết thời hạn báo, mất quyền được chi trả | Gọi đơn vị bảo hiểm ngay trong ngày |
Hai dòng đầu là gốc của đa số tranh cãi. Chỉ cần có ảnh đầy đủ và có báo giá chi tiết, cuộc nói chuyện sẽ chuyển từ "ai to tiếng hơn" sang "hạng mục nào cần sửa", và lúc đó hai bên thường gặp nhau ở giữa.
Khi nào nên hỏi luật sư, giám định viên
Bạn nên hỏi luật sư khi bên kia đòi những khoản không phải sửa xe như tiền mất giá trị xe, tiền thuê xe nhiều ngày, tiền tổn thất tinh thần; khi số tiền lớn so với thu nhập của bạn; khi hai bên không thống nhất được lỗi; hoặc khi bên kia doạ kiện, doạ đăng thông tin lên mạng. Luật sư sẽ xem khoản nào có căn cứ, khoản nào không.
Về phần kỹ thuật, một thợ đồng sơn lâu năm hoặc giám định viên độc lập sẽ cho bạn biết hư hỏng đó sửa được hay phải thay, mất bao lâu. Ý kiến của họ thường là thứ làm cuộc thương lượng ngã ngũ nhanh nhất. Nếu vụ việc đã có biên bản của công an xã, phường, mang theo bản biên bản khi đi hỏi; phần xác định lỗi trong đó là căn cứ để tính bạn phải chịu bao nhiêu phần trăm thiệt hại.
Câu hỏi thường gặp
Bên kia nhất định đòi sửa ở hãng thì có quyền từ chối không?
Bạn có thể đề nghị phương án khác nếu sửa ngoài vẫn khôi phục được xe tương đương trước va chạm. Nếu xe còn bảo hành chính hãng, sửa ở hãng có lý hơn. Không thống nhất thì nhờ giám định độc lập hoặc bảo hiểm.
Có nên đưa tiền mặt ngay tại chỗ để xong chuyện không?
Chỉ nên khi thiệt hại nhỏ, rõ ràng và có giấy thoả thuận viết tay. Với hư hỏng chưa rõ, đưa tiền tại chỗ thường dẫn tới việc bị đòi thêm sau khi xe vào xưởng.
Tiền mất giá xe sau va chạm có phải đền không?
Đây là khoản gây tranh cãi. Về nguyên lý thiệt hại phải có thật và xác định được. Với va quẹt nhẹ đã sửa hoàn chỉnh, đòi khoản này thường khó có căn cứ. Nếu bị đòi số tiền lớn, nên hỏi luật sư.
Bảo hiểm bắt buộc có trả hết tiền sửa xe người khác không?
Bảo hiểm trả trong hạn mức trách nhiệm ghi trên hợp đồng và theo điều kiện của đơn vị bảo hiểm. Phần vượt hạn mức hoặc không thuộc phạm vi bạn vẫn phải tự chịu. Đọc kỹ giấy chứng nhận và hỏi đơn vị bán bảo hiểm.
Ký giấy nhận lỗi tại chỗ rồi có rút lại được không?
Giấy đã ký là bằng chứng bất lợi cho bạn. Muốn thay đổi phải chứng minh nội dung không đúng sự thật, khá khó. Vì vậy đừng ký nhận lỗi hoàn toàn khi diễn biến chưa rõ, hãy chờ biên bản của cơ quan chức năng.
Bên kia không chịu đưa báo giá chi tiết thì sao?
Bạn có quyền đề nghị báo giá chi tiết từng hạng mục trước khi trả. Nếu bên kia chỉ đưa một con số tổng, đề nghị cùng mang xe đến một xưởng do hai bên chọn để kiểm tra lại.