ThacMac.comThắc Mắc
Nhà đất và hàng xóm

Nhà bên xây cao che hết nắng gió nhà mình: có đòi được gì không?

Nhà bên xây cao tầng khiến nhà bạn tối, bí, mất gió: khi nào chỉ thương lượng được, khi nào phản ánh vì sai giấy phép, cửa sổ nhìn sang và cách tự cải thiện ánh sáng.

A dim narrow living room with a Vietnamese grandmother seated by a small window facing a tall new concrete wall next door, faint daylight from above, wide interior shot

Thường là không đòi được bồi thường chỉ vì bị che nắng che gió, nếu nhà bên xây đúng giấy phép và đúng quy hoạch. Bạn có cơ sở phản ánh khi họ xây sai phép, vượt chiều cao, lấn ranh, mở cửa sổ ban công sai quy định, hoặc thi công làm hư hại nhà bạn. Luật Xây dựng 2014, đã được sửa đổi, và Bộ luật Dân sự 2015 bảo vệ nhà liền kề khỏi bị xâm phạm, nhưng không cho bạn quyền giữ khoảng trời phía trên đất của người khác.

Nghe hơi thất vọng, nhưng biết sớm điều này giúp bạn khỏi tốn sức vào một cuộc tranh chấp khó thắng, và dồn sức vào những chỗ thật sự có thể làm: kiểm giấy phép, kiểm khoảng cách cửa sổ, thương lượng những điều nhỏ mà có ích, và tự cải thiện ánh sáng cho nhà mình.

Khi nào có cơ sở, khi nào chỉ thương lượng

Đối chiếu tình trạng nhà bên với bảng sau:

Tình trạngBạn có cơ sở gìHướng đi
Xây đúng giấy phép, đúng số tầng, đúng ranhKhông có cơ sở đòi dừng hay bồi thường vì mất nắngThương lượng những điều nhỏ, tự cải thiện nhà mình
Xây vượt số tầng, chiều cao so với giấy phépCó cơ sở phản ánh xây sai phépPhản ánh UBND cấp xã kèm ảnh
Không có giấy phép trong khi phải cóCó cơ sở phản ánh xây không phépPhản ánh UBND cấp xã
Mở cửa sổ, ban công nhìn thẳng sang sát ranhCó thể có cơ sở theo quy định về khoảng cách cửa sổĐề nghị điều chỉnh, phản ánh nếu sai quy định
Thi công làm nứt, thấm nhà bạnCó cơ sở đòi khắc phục và bồi thườngLập biên bản hiện trạng, thương lượng, hoà giải

Phần lớn trường hợp rơi vào dòng đầu. Nếu vậy, cuộc nói chuyện với nhà bên nên là xin, không phải đòi, và sức của bạn nên dồn vào việc làm nhà mình sáng hơn.

Kiểm giấy phép xây dựng của nhà bên

Bạn không cần quen ai để biết nhà bên xây có đúng phép không. Các bước:

  1. Xem bảng thông tin công trình treo trước công trường. Quy định yêu cầu công trình đang thi công phải công khai thông tin cơ bản như số giấy phép, chủ đầu tư, đơn vị thi công.
  2. Nếu không có bảng thông tin, đó đã là điều đáng phản ánh. Ghi lại ngày bạn thấy.
  3. Hỏi bộ phận một cửa hoặc cán bộ xây dựng của UBND cấp xã về giấy phép của công trình ở địa chỉ đó: được phép mấy tầng, chiều cao bao nhiêu, mật độ, khoảng lùi.
  4. Đếm số tầng và ước chiều cao thực tế khi công trình lên khung; chụp ảnh từ cùng một chỗ sau mỗi tầng.
  5. So hai bên. Lệch rõ thì viết đơn phản ánh, kèm ảnh và những gì bạn được biết từ giấy phép.

Phản ánh khi công trình đang lên khung hiệu quả hơn rất nhiều so với khi đã hoàn thiện. Một tầng vượt phép đang đổ bê tông có thể dừng lại; một tầng đã ở người thì xử lý lâu và khó hơn.

Thương lượng những điều nhỏ mà có ích

Khi nhà bên xây đúng phép, bạn vẫn có thể xin những điều không tốn nhiều của họ mà giúp nhà bạn đáng kể. Những đề nghị hay được chấp nhận:

  • Sơn bức tường cao phía nhà bạn màu sáng, trắng hoặc kem, để hắt sáng vào sân, giếng trời nhà bạn.
  • Chừa khe thoáng hoặc lùi phần tầng trên cùng một chút ở phía giáp nhà bạn, nếu thiết kế còn chỉnh được.
  • Không đặt dàn nóng điều hoà, bồn nước, ống xả phía tường giáp nhà bạn.
  • Làm máng, ống xả mái về phía nhà họ, không để nước mưa đổ xuống mái nhà bạn.
  • Hoàn thiện mặt tường giáp ranh cho phẳng, chống thấm, để nhà bạn không bị thấm qua khe giữa hai nhà.

Đưa ra các đề nghị này sớm, tốt nhất khi nhà bên mới xin phép hoặc mới khởi công. Lời xin trước khi đổ bê tông nhẹ nhàng hơn lời trách sau khi đã xong. Nhắn lại điều đã thống nhất để thợ của họ cũng nắm.

Lời mở khi sang nói chuyện với nhà đang xây

Nhà bên đang xây là lúc họ bận, tốn tiền, dễ cáu. Bạn đi một lần, đúng người là chủ nhà chứ không phải thợ, mang theo một danh sách ngắn những điều cụ thể. Câu mẫu để chỉnh theo giọng mình:

  • Mở lời: “Chúc mừng anh chị làm nhà mới. Nhà em sát vách, em sang để hai nhà thống nhất mấy chuyện nhỏ từ đầu cho đỡ phiền về sau.”
  • Nêu điều cần: “Mặt tường phía nhà em, anh chị cho thợ trát phẳng, sơn màu sáng được không, vì nhà em lấy sáng từ phía đó.”
  • Xin điều nhỏ khác: “Dàn nóng với ống thoát mái anh chị để về phía nhà mình giúp em, nhà em mái thấp.”
  • Đề nghị cùng ghi nhận: “Trước khi đào móng, mình cùng chụp lại tường hai nhà, có tổ trưởng làm chứng, để sau này có gì cũng rõ.”
  • Nên tránh: “Nhà anh xây cao thế này nhà em tối hết”, khi họ xây đúng phép. Câu đó không đổi được gì mà mất luôn cơ hội xin những điều nhỏ.

Sau buổi nói chuyện, nhắn lại những điều đã thống nhất. Nếu có điều nhà bên không đồng ý, ghi nhận lịch sự và dừng ở đó; bạn vẫn còn các bước khác nếu sau này họ xây sai phép hoặc gây hư hại.

Cửa sổ, ban công nhà bên nhìn sang nhà bạn

Nguyên tắc chung. Bộ luật Dân sự 2015 và quy chuẩn xây dựng có quy định về việc mở cửa sổ, lỗ thông hơi, ban công nhìn sang nhà bên: phải cách mép ranh giới một khoảng nhất định, trừ trường hợp có thoả thuận khác. Mục đích là giữ sự riêng tư cho nhà liền kề.

Khi nào đáng đề nghị. Cửa sổ, ban công mở thẳng sát ranh, nhìn vào phòng ngủ, nhà tắm, sân trong nhà bạn. Bạn đề nghị dùng kính mờ, ô thoáng cao trên tầm mắt, lam chắn tầm nhìn.

Khi nhà bạn mới là bên mở sau. Nếu nhà bạn mở cửa sổ ra phía bức tường nhà bên rồi giờ phàn nàn bị bịt, bạn ít lý lẽ hơn. Cửa sổ mở ra ranh không giữ được khoảng trời phía bên kia.

Thoả thuận bằng văn bản. Nếu hai nhà đồng ý cho nhau mở cửa, ô thoáng sát ranh, ghi thành văn bản có chữ ký, mô tả vị trí và kích thước, để khi nhà đổi chủ vẫn có căn cứ.

Hỏi ai. Cán bộ xây dựng UBND cấp xã cho biết khoảng cách cụ thể theo quy chuẩn hiện hành; đừng dựa vào con số nghe truyền miệng.

Tự làm nhà mình sáng và thoáng hơn

Khi không thể thay đổi bức tường bên cạnh, những việc sau giúp nhà bạn bớt tối, bớt bí, xếp từ rẻ đến tốn:

  • Thay rèm dày bằng rèm mỏng màu sáng, sơn lại tường trong nhà màu sáng, bỏ đồ đạc cao chắn cửa sổ.
  • Dùng gương lớn đặt đối diện nguồn sáng còn lại để hắt sáng sâu vào phòng.
  • Mở hoặc mở rộng giếng trời, ô lấy sáng trên mái, nhất là với nhà ống bị bịt hai bên. Việc này có thể cần hỏi thợ và kiểm có phải xin phép không.
  • Lắp quạt hút, quạt thông gió đẩy khí nóng ra phía mái, tạo luồng gió đối lưu.
  • Làm lại mái bằng vật liệu lấy sáng ở phần phù hợp, kèm cách nhiệt.

Một kiến trúc sư hoặc thợ có kinh nghiệm với nhà ống có thể chỉ ra vài thay đổi nhỏ có hiệu quả lớn. Tiền này thường đáng hơn tiền theo đuổi một vụ đòi bồi thường khó có cơ sở.

Viết đơn phản ánh khi nhà bên xây sai phép

Nếu đã có căn cứ cho thấy nhà bên xây vượt phép, không phép, hoặc lấn ranh, bạn viết đơn gửi UBND cấp xã. Đơn nêu địa chỉ công trình, những gì bạn quan sát được, thời điểm, nội dung giấy phép bạn biết, chỗ lệch cụ thể như vượt một tầng, đua ban công ra khỏi ranh. Kèm ảnh chụp theo từng giai đoạn. Đề nghị: kiểm tra, xử lý theo quy định.

Giọng đơn nên khách quan: tả sự việc, không gán động cơ, không dùng từ xúc phạm. Người đọc đơn là cán bộ cần đi kiểm tra, họ cần biết chỗ cần xem, không cần biết bạn bực đến đâu.

Sau khi nộp, giữ biên nhận và tiếp tục chụp ảnh tiến độ thi công. Nếu công trình vẫn lên tiếp phần vượt phép mà không thấy ai kiểm tra, bạn nộp đơn nhắc lại kèm ảnh mới, ghi rõ ngày đơn trước.

Cũng đừng quên phần việc liên quan trực tiếp đến nhà bạn. Song song với đơn về sai phép, nếu thi công làm nứt tường, thấm dột, rơi vật liệu sang nhà bạn, ghi nhận riêng từng sự việc và đề nghị nhà bên khắc phục. Hai việc này độc lập: kể cả khi xã kết luận nhà bên đúng phép, họ vẫn phải chịu trách nhiệm về hư hại do thi công.

Áp vào trường hợp của bạn và lúc cần người trong nghề

Ví dụ giả định: bà Hoa ở phường C có nhà một trệt một lầu. Nhà bên phá nhà cũ xây năm tầng, phòng khách nhà bà gần như tối cả ngày. Bà làm:

  • Xem bảng thông tin công trình, hỏi xã, biết nhà bên được phép năm tầng. Không có cơ sở phản ánh về chiều cao.
  • Nhờ thợ của nhà bên sơn trắng mặt tường phía nhà bà, nhà bên đồng ý vì không tốn nhiều.
  • Lập biên bản hiện trạng nhà mình trước khi nhà bên đào móng, có tổ trưởng chứng kiến.
  • Mở thêm một ô lấy sáng trên mái, thay rèm, đổi chỗ kê tủ.

Bạn nên hỏi kiến trúc sư khi muốn cải thiện ánh sáng cho nhà ống bị bịt; hỏi cán bộ xây dựng UBND cấp xã về giấy phép và khoảng cách cửa sổ; hỏi luật sư khi nhà bên xây lấn ranh hoặc thi công đã gây hư hại mà không chịu khắc phục.

Câu hỏi thường gặp

Có luật nào bảo vệ quyền được hưởng ánh sáng của nhà mình không?

Pháp luật Việt Nam không có quy định riêng về quyền giữ ánh sáng tự nhiên như ở một số nước. Bạn được bảo vệ qua quy định về giấy phép, quy hoạch, khoảng cách cửa sổ và trách nhiệm khi thi công gây hư hại. Xây đúng phép thì khó đòi bồi thường vì mất nắng.

Làm sao biết nhà bên được phép xây mấy tầng?

Xem bảng thông tin treo ở công trường, hoặc hỏi bộ phận một cửa, cán bộ xây dựng của UBND cấp xã nơi có công trình. Bạn cũng có thể hỏi về quy hoạch khu vực để biết mức chiều cao chung được phép.

Nhà bên xây sai phép thì có bị buộc phá phần sai không?

Tuỳ mức độ và thời điểm phát hiện, cơ quan có thẩm quyền xử lý theo quy định, có thể buộc tháo dỡ phần sai phép. Phản ánh sớm khi đang thi công giúp việc xử lý thuận lợi hơn so với khi đã hoàn thiện.

Mất gió làm nhà nóng hơn, tiền điện tăng thì có đòi được không?

Rất khó nếu nhà bên xây đúng phép, vì không có căn cứ pháp lý để coi mất gió là thiệt hại phải bồi thường. Bạn nên tập trung vào giải pháp thông gió, cách nhiệt cho nhà mình và thương lượng các điều nhỏ với nhà bên.

Nhà bên mở cửa sổ nhìn thẳng vào phòng ngủ nhà mình thì làm gì?

Đề nghị nhà bên dùng kính mờ, nâng ô cửa lên cao hơn tầm mắt hoặc lắp lam chắn. Nếu cửa sổ sát ranh sai quy định về khoảng cách, bạn phản ánh với UBND cấp xã. Cán bộ xây dựng sẽ cho biết khoảng cách cụ thể.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138