ThacMac.comThắc Mắc
Thuế cá nhân và hộ kinh doanh

Nghỉ việc giữa năm, cả năm chỉ làm vài tháng: có phải tự quyết toán thuế không?

Nghỉ việc giữa năm thì công ty cũ không quyết toán thay được. Khi nào được miễn, khi nào nên tự quyết toán để lấy lại tiền thừa, và giữ giấy gì trước khi rời công ty.

A Vietnamese woman carries a cardboard box of personal items down an office stairwell, seen from below and behind, late afternoon sun through a window, warm beige tones

Nếu cả năm bạn chỉ có lương từ một công ty và đã nghỉ, bạn không uỷ quyền cho công ty cũ quyết toán được. Có hai khả năng: số thuế đã bị khấu trừ khớp hoặc chỉ chênh rất nhỏ thì thường được miễn quyết toán; còn nếu đã bị trừ nhiều hơn số phải nộp, bạn nên tự quyết toán để lấy lại tiền thừa. Người nghỉ giữa năm rơi vào trường hợp thứ hai khá thường xuyên.

Lý do nằm ở giảm trừ cho bản thân: khi quyết toán, phần này được tính đủ cả năm dù bạn chỉ đi làm vài tháng, trong khi lúc còn đi làm, công ty chỉ trừ theo từng tháng có lương. Dưới đây là cách nhận ra mình có tiền thừa không, giấy tờ cần xin trước khi rời công ty, và các bước tự quyết toán.

Bạn rơi vào trường hợp nào sau khi nghỉ

Chọn dòng giống mình nhất. Cột cuối là việc nên làm.

Hoàn cảnh trong nămCó phải quyết toán khôngNên làm
Làm một công ty vài tháng, nghỉ ở nhà đến hết nămKhông bắt buộc nếu không phải nộp thêmNên tự quyết toán nếu đã bị khấu trừ, để lấy lại tiền thừa
Làm một công ty vài tháng, chưa từng bị trừ thuếThường không cầnGiữ phiếu lương, không cần làm gì thêm
Nghỉ công ty cũ, sang công ty mới, làm đến cuối nămTuỳ trường hợp uỷ quyềnHỏi công ty mới có quyết toán gộp được không; thường phải tự làm
Nghỉ việc rồi nhận làm tự do, có tiền bị trừ 10%Nên quyết toán gộpTự quyết toán, gộp tất cả nguồn
Nghỉ sinh con, nghỉ chăm người ốm, vẫn còn hợp đồngCông ty vẫn có thể quyết toán thayHỏi phòng nhân sự trước khi tự làm
Nghỉ việc và có thêm thu nhập cho thuê nhà, bán hàngPhần đó khai riêng theo quy địnhTách nguồn, hỏi cơ quan thuế nếu chưa rõ

"Không bắt buộc" không có nghĩa là không nên. Nếu bạn có tiền thừa, chỉ có tự quyết toán mới lấy lại được, không ai làm thay.

Vì sao người nghỉ giữa năm hay có tiền thừa

Trong những tháng còn đi làm, công ty khấu trừ thuế theo từng tháng: lấy lương tháng đó trừ giảm trừ bản thân của một tháng và người phụ thuộc, phần còn lại tính theo biểu luỹ tiến. Tháng nào lương cao, có thưởng, bạn bị trừ nhiều hơn.

Khi quyết toán năm, cách tính đổi lại: lấy tổng thu nhập cả năm trừ giảm trừ bản thân của đủ mười hai tháng, kể cả những tháng bạn ở nhà. Tổng thu nhập vài tháng chia cho giảm trừ mười hai tháng thường cho ra số thuế thấp hơn hẳn số đã bị trừ, có khi bằng không.

Ví dụ: chị Thảo làm kế toán ở Công ty B từ tháng một đến tháng năm, lương khá, mỗi tháng bị trừ một khoản thuế. Tháng sáu chị nghỉ để chăm con nhỏ, ở nhà đến hết năm, không có thu nhập nào khác. Khi tự quyết toán, phần giảm trừ đủ mười hai tháng gần như phủ hết thu nhập năm tháng của chị. Phần lớn số thuế đã bị trừ trở thành tiền nộp thừa, chị đề nghị hoàn về tài khoản.

Ngược lại, nếu tháng nào bạn cũng làm, chỉ là đổi chỗ, thì giảm trừ đã được tính đủ ở các nơi; khả năng có tiền thừa thấp hơn, thậm chí phải nộp thêm vì hai nơi cùng tính giảm trừ hoặc cùng áp bậc thấp.

Xin gì trước khi rời công ty

Ngày làm cuối là lúc dễ xin giấy nhất. Đợi tới mùa quyết toán năm sau, người phụ trách có thể đã nghỉ, công ty có thể đã chuyển. Danh sách nên xin hoặc tự lưu:

  • Chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân cho các tháng đã làm. Hỏi rõ bao giờ cấp nếu không cấp ngay được.
  • Toàn bộ phiếu lương, chuyển sang thư cá nhân trước khi hộp thư công ty bị khoá.
  • Quyết định nghỉ việc hoặc biên bản thanh lý hợp đồng.
  • Xác nhận đã chốt sổ bảo hiểm xã hội, phần này đi đường riêng nhưng nên làm cùng lúc.
  • Tên, cách liên lạc của kế toán tiền lương, phòng khi phải nhờ kiểm số liệu sau này.
  • Thông tin người phụ thuộc bạn đã đăng ký qua công ty: ai, từ tháng nào. Bạn sẽ cần khai lại khi tự quyết toán.

Câu nói gọn khi bàn giao: "Chị cấp giúp em chứng từ khấu trừ thuế từ tháng một tới tháng năm, em tự quyết toán năm nay. Nếu chưa cấp được ngay thì chị gửi qua thư cá nhân của em giúp em nhé."

Tự ước xem có tiền thừa không, trước khi làm

Không cần biết hết biểu thuế. Năm câu hỏi dưới đây cho bạn câu trả lời gần đúng trong mười phút, đủ để quyết định có nên bỏ một buổi ra quyết toán:

  1. Cộng dòng thuế thu nhập cá nhân đã trừ trên tất cả phiếu lương trong năm. Bằng không thì dừng ở đây, không có gì để lấy lại.
  2. Đếm số tháng có lương. Càng ít tháng, khả năng thừa càng cao, vì giảm trừ bản thân vẫn tính đủ mười hai tháng.
  3. Xem có tháng nào lương đột biến không: thưởng, lương tháng mười ba, trả phép năm chưa nghỉ khi thôi việc. Những tháng này thường bị trừ ở bậc cao, là nguồn tiền thừa lớn.
  4. Liệt kê nguồn thu nhập khác trong năm. Có thêm nguồn thì phải gộp, tiền thừa có thể nhỏ đi hoặc thành phải nộp thêm.
  5. Kiểm người phụ thuộc: nếu đăng ký từ giữa năm hoặc chưa đăng ký mà đủ điều kiện, quyết toán có thể còn được giảm thêm.

Chị Thảo trả lời năm câu này trong lúc chờ con ngủ trưa: năm tháng lương, một tháng có thưởng, không nguồn nào khác. Kết luận rõ ràng là nên quyết toán, và tối đó chị làm luôn trên điện thoại.

Các bước tự quyết toán sau khi nghỉ

Làm trực tuyến, một buổi là xong nếu đủ giấy:

  1. Đầu năm sau, đăng nhập tài khoản thuế cá nhân bằng tài khoản định danh điện tử.
  2. Tra thông tin thu nhập năm vừa qua, đối chiếu với phiếu lương và chứng từ khấu trừ.
  3. Xác định cơ quan thuế nhận hồ sơ. Người nghỉ việc, không còn nơi trả lương vào thời điểm quyết toán, thường nộp về cơ quan thuế nơi cư trú.
  4. Lập tờ khai quyết toán, kiểm phần giảm trừ bản thân tính đủ năm, khai lại người phụ thuộc đã đăng ký.
  5. Ở số thuế nộp thừa, chọn hoàn về tài khoản đứng tên bạn hoặc bù trừ cho năm sau.
  6. Nộp, lưu thông báo tiếp nhận, theo dõi trạng thái hồ sơ.

Nếu đi làm lại ở nơi mới ngay trong năm sau, chọn bù trừ cũng là một cách gọn: số thừa sẽ trừ vào thuế kỳ sau thay vì chờ chuyển tiền.

Những điều người nghỉ việc hay hiểu sai

"Nghỉ rồi thì công ty cũ quyết toán cho." Không. Uỷ quyền quyết toán chỉ áp dụng khi bạn còn làm ở nơi đó vào thời điểm uỷ quyền, kèm một số điều kiện khác. Người đã nghỉ phải tự làm.

"Không quyết toán thì không sao." Không sao về phạt nếu bạn không phải nộp thêm, nhưng bạn mất luôn số tiền thừa. Với nhiều người nghỉ giữa năm, đó là một khoản đáng kể.

"Nghỉ sinh con thì phải tự làm." Nếu bạn vẫn còn hợp đồng lao động, chỉ đang nghỉ theo chế độ, công ty vẫn có thể là nơi quyết toán thay. Hỏi phòng nhân sự trước.

"Làm vài tháng thì không ai kiểm." Dữ liệu công ty khai đã nằm trên hệ thống. Nếu năm đó bạn còn nguồn khác mà không gộp, chênh lệch sẽ hiện ra khi đối chiếu.

"Đợi công ty gửi chứng từ rồi mới làm." Chứng từ điện tử có khi đã nằm trong tài khoản thuế của bạn. Tra trước, không có mới đi xin.

Áp vào trường hợp của bạn

Lấy ra phiếu lương các tháng đã làm, cộng dòng thuế đã khấu trừ. Nếu tổng bằng không, bạn gần như không có gì để làm. Nếu có số, hỏi tiếp: trong năm bạn có nguồn thu nhập nào khác không, kể cả tiền làm thêm bị trừ 10%, tiền cho thuê? Nếu không, khả năng cao bạn có tiền thừa và nên tự quyết toán.

Nếu bạn nghỉ để chuyển sang làm tự do, bán hàng, phần lương vài tháng đầu vẫn quyết toán như trên, còn phần làm tự do đi theo đường khác tuỳ là tiền công bị khấu trừ hay doanh thu kinh doanh. Tách hai phần ngay từ đầu cho đỡ rối. Tiền làm tự do nên về một tài khoản khác với tài khoản nhận lương cũ, để khi quyết toán nhìn sao kê là phân biệt được ngay.

Nếu bạn nghỉ hẳn để nghỉ hưu, nhớ rằng lương hưu không chịu thuế thu nhập cá nhân; năm nghỉ hưu chỉ cần quyết toán phần lương những tháng còn đi làm.

Khi nào nên hỏi người trong nghề

Tự làm được khi chỉ có một công ty, một vài tháng lương, chứng từ rõ ràng. Nên nhờ kế toán dịch vụ khi trong năm bạn làm ở hai ba nơi, có thêm thu nhập làm tự do hay cho thuê, có thưởng lớn hoặc khoản trợ cấp thôi việc mà không rõ tính thế nào, hoặc khi công ty cũ không chịu cấp chứng từ.

Câu hỏi về trợ cấp thôi việc, trợ cấp thất nghiệp, chế độ thai sản nên hỏi phòng nhân sự công ty cũ hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi cư trú, vì những khoản này đi theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024 và các quy định về bảo hiểm thất nghiệp, khác đường với thuế. Với thuế, hỏi bộ phận hỗ trợ người nộp thuế của cơ quan thuế nơi bạn cư trú, mang theo phiếu lương, chứng từ khấu trừ và quyết định nghỉ việc. Một câu hỏi gọn: "Năm nay em làm ở Công ty B năm tháng rồi nghỉ, không có thu nhập nào khác, em nộp quyết toán về đâu và chọn hoàn hay bù trừ thì hợp hơn?"

Câu hỏi thường gặp

Nghỉ việc giữa năm thì có bắt buộc quyết toán thuế không?

Nếu bạn không phải nộp thêm thuế thì thường không bắt buộc. Nhưng nếu đã bị khấu trừ nhiều hơn số phải nộp, chỉ tự quyết toán mới lấy lại được tiền thừa.

Công ty cũ có quyết toán thay cho người đã nghỉ việc không?

Không. Uỷ quyền quyết toán chỉ áp dụng với người còn làm việc tại công ty vào thời điểm uỷ quyền và đáp ứng các điều kiện khác. Người đã nghỉ tự quyết toán.

Chỉ làm năm tháng thì giảm trừ bản thân tính mấy tháng?

Khi quyết toán năm, giảm trừ cho bản thân được tính đủ mười hai tháng, không phụ thuộc số tháng có thu nhập. Đây là lý do người nghỉ giữa năm hay có tiền nộp thừa.

Nghỉ việc rồi thì nộp hồ sơ quyết toán ở đâu?

Thường nộp về cơ quan thuế nơi bạn cư trú nếu thời điểm quyết toán không còn nơi trả lương. Trường hợp khác nhau chút ít, tra hướng dẫn trên cổng thuế hoặc hỏi bộ phận hỗ trợ.

Nghỉ thai sản có phải tự quyết toán thuế không?

Nếu bạn vẫn còn hợp đồng lao động với công ty, chỉ đang nghỉ theo chế độ, công ty vẫn có thể quyết toán thay. Hỏi phòng nhân sự trước khi tự làm để khỏi trùng hồ sơ.

Không có chứng từ khấu trừ thì tự quyết toán được không?

Được, nếu dữ liệu công ty đã khai hiện trên cổng thuế. Tra mục thông tin thu nhập trước. Thiếu thì xin công ty cũ cấp hoặc khai bổ sung, rồi mới quyết toán.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138