ThacMac.comThắc Mắc
Thuế cá nhân và hộ kinh doanh

Mẹ bán hàng ở chợ, bỏ thuế khoán rồi: con cái giúp mẹ khai thuế thế nào?

Bỏ thuế khoán, người bán hàng lớn tuổi lúng túng khi tự khai. Con giúp được gì, khi nào cần uỷ quyền, sổ ghi cho người không quen máy và việc không nên làm thay.

An elderly Vietnamese woman arranges bundles of vegetables at her market stall while her grown daughter sits beside her on a low stool, seen from across the aisle, soft morning light

Con cái giúp được gần hết phần việc giấy tờ: ghi sổ doanh thu, đăng nhập và khai trên tài khoản thuế của mẹ, nhắc kỳ nộp. Nhưng mọi thứ phải đứng tên mẹ, làm trên tài khoản của mẹ, và nếu con đi làm thủ tục thay thì cần giấy uỷ quyền. Đừng khai bằng tài khoản của con, đừng dồn tiền bán hàng của mẹ vào tài khoản con.

Từ năm 2026, cách nộp thuế khoán cố định của hộ kinh doanh đã bỏ, hộ chuyển sang tự khai doanh thu. Với một người mẹ bán rau, bán tạp hoá ở chợ đã quen đóng một khoản cố định mỗi tháng, đây là thay đổi lớn. Bài này chỉ cách chia việc giữa mẹ và con, sổ ghi đơn giản cho người không quen máy, và những điểm hay vướng.

Ai làm phần nào: mẹ và con chia việc

Mẹ giữ: bán hàng, thu tiền, ghi số tổng cuối ngày. Người đứng sạp biết rõ nhất hôm nay bán được bao nhiêu. Ghi số tổng mỗi tối là việc duy nhất mẹ cần làm thêm.

Con giữ: chép sổ vào máy, cộng tháng, khai theo kỳ. Một buổi mỗi tháng hoặc mỗi quý, tuỳ kỳ khai của hộ, con ngồi với mẹ chép sổ, cộng, rồi lập tờ khai trên tài khoản của mẹ.

Mẹ ký, mẹ xác nhận. Tài khoản thuế là của mẹ, nên mẹ phải biết con khai gì. Đọc lại cho mẹ nghe số tổng trước khi nộp.

Con nhắc lịch. Đặt nhắc trên điện thoại của con trước hạn khai vài ngày. Người lớn tuổi hay quên hạn nhất, không phải vì không chịu làm.

Người ngoài không chen vào. Hàng xóm, người quen "rành thuế" ngỏ ý khai giúp cho tiện thì cảm ơn và từ chối. Tài khoản thuế của mẹ chỉ nên có mẹ và một người con được giao việc biết.

Cả hai cùng biết mật khẩu ở đâu. Ghi mật khẩu tài khoản thuế vào một sổ giấy cất kỹ ở nhà, không gửi qua tin nhắn. Bật xác thực qua số điện thoại của mẹ.

Sổ ghi doanh thu cho người không quen máy

Không cần phần mềm. Một cuốn vở kẻ ngang là đủ, miễn ghi đều. Mỗi trang một tuần, mỗi dòng một ngày, các cột:

  • Ngày.
  • Tiền mặt thu trong ngày, đếm lúc dọn sạp.
  • Tiền khách chuyển khoản trong ngày, con xem giúp trên điện thoại của mẹ buổi tối.
  • Tổng doanh thu ngày.
  • Tiền nhập hàng trong ngày, ghi riêng, có thì kẹp hoá đơn hoặc giấy ghi của mối hàng.
  • Ghi chú: nghỉ chợ, mưa bão, ngày rằm bán đắt.

Bà Tám bán rau ở chợ phường T, bảy mươi tuổi, không dùng điện thoại thông minh. Mỗi tối bà đếm tiền, ghi một con số vào vở. Cuối tuần con gái chép sang bảng tính, cuối tháng cộng. Mười phút mỗi tuần, cả năm không thiếu ngày nào.

Điều quan trọng không phải sổ đẹp mà là ghi đúng và đều. Ngày nào quên thì để trống và ghi chú lý do, đừng điền con số đoán cho đủ; một sổ có vài ô trống trung thực đáng tin hơn một sổ đều tăm tắp mà không khớp với tiền chuyển khoản.

Hộ của mẹ nằm ở đâu so với ngưỡng doanh thu

Việc phải làm phụ thuộc vào doanh thu năm của hộ so với các ngưỡng mà cơ quan thuế đang áp dụng. Hỏi con số cụ thể tại cơ quan thuế nơi hộ kinh doanh, vì các mức này vừa được điều chỉnh.

Doanh thu năm của hộPhải làm gìGợi ý cho con
Dưới ngưỡng không phải nộp thuếKhông nộp thuế, nhưng vẫn thực hiện thông báo doanh thu theo hướng dẫnGiữ sổ để chứng minh, nhất là những tháng bán đắt
Trên ngưỡng đóKhai và nộp thuế theo tỷ lệ trên doanh thu của nhóm ngànhLập lịch khai theo kỳ, chuẩn bị tài khoản nộp đứng tên mẹ
Lớn hơn nữa, tới mức phải dùng hoá đơn điện tử, máy tính tiềnCó thêm nghĩa vụ về hoá đơn, sổ kế toánNên có kế toán dịch vụ hỗ trợ
Không rõ mình ở đâuChưa kết luận đượcGhi sổ đủ ba tháng rồi mang đi hỏi

Đa số sạp rau, sạp đồ khô nhỏ ở chợ nằm ở hai dòng đầu. Đừng tự hoảng vì nghe nói "phải xuất hoá đơn, phải mua máy tính tiền"; điều đó áp dụng với hộ có doanh thu lớn.

Cũng đừng tự kết luận "sạp nhỏ chắc dưới ngưỡng" khi chưa cộng sổ. Một sạp trái cây bán đắt mùa lễ Tết hay một sạp đồ khô có khách mối đặt sỉ có thể có doanh thu năm cao hơn cả nhà nghĩ. Cộng đủ mười hai tháng rồi mới so.

Tách tiền sạp khỏi tiền nhà

Người bán hàng lâu năm quen để chung một túi: tiền bán rau đi chợ luôn, tiền con gửi cũng bỏ vào đó. Thời khoán thì không sao, tự khai thì rối ngay vì không biết đâu là doanh thu. Vài cách tách đơn giản, làm dần từng bước:

  • Một túi hoặc hộp riêng cho tiền bán hàng trong ngày. Tối đếm, ghi sổ rồi mới lấy ra tiêu.
  • Một tài khoản ngân hàng đứng tên mẹ chỉ để nhận tiền khách chuyển. Mã nhận tiền dán ở sạp là của tài khoản này, không phải tài khoản con gửi tiền chợ cho mẹ.
  • Tiền con cái biếu, tiền lương hưu nếu có, đi vào tài khoản khác. Như vậy dòng tiền vào tài khoản bán hàng gần như chỉ là doanh thu.
  • Tiền nhập hàng trả từ túi bán hàng, ghi vào cột nhập hàng. Mẹ lấy tiền túi bán hàng mua đồ ăn cho nhà thì ghi một dòng "lấy ra dùng", đừng để lẫn.
  • Cuối tháng con đối chiếu: tổng tiền chuyển khoản trên sổ khớp với sao kê tài khoản bán hàng thì sổ đang ổn.

Cô Hai bán tạp hoá ở chợ xã P làm theo cách này từ tháng một. Sang tháng ba, lần đầu tiên cô biết chính xác mỗi tháng sạp mình bán được bao nhiêu, điều mà hai mươi năm đóng khoán cô chỉ ước chừng.

Lần đầu đăng nhập và khai trên tài khoản của mẹ

Con ngồi cùng mẹ, làm trên điện thoại hoặc máy tính có mẹ ở bên:

  1. Kiểm mẹ đã có tài khoản định danh điện tử mức đủ dùng chưa. Chưa có thì đưa mẹ ra công an xã, phường làm.
  2. Đăng nhập tài khoản thuế bằng tài khoản định danh của mẹ. Kiểm thông tin hộ kinh doanh: tên hộ, địa chỉ sạp, ngành hàng.
  3. Thông tin sai, chẳng hạn địa chỉ chưa đổi theo tên xã, phường mới sau sắp xếp, ghi lại để đi điều chỉnh.
  4. Chọn đúng tờ khai cho hộ kinh doanh, nhập doanh thu kỳ theo sổ.
  5. Đọc lại cho mẹ nghe trước khi nộp. Nộp, lưu thông báo tiếp nhận.
  6. Nếu phải nộp thuế, nộp bằng tài khoản ngân hàng của mẹ, ghi đúng nội dung theo hướng dẫn trên giấy nộp tiền.

Lần đầu có thể mất một buổi. Từ lần thứ hai, khi đã quen màn hình, chừng nửa giờ là xong.

Khi nào cần giấy uỷ quyền

Làm trên tài khoản của mẹ, có mẹ ngồi bên cạnh xác nhận, thì về thực tế là mẹ đang khai, con chỉ thao tác giúp. Nhưng khi con đi một mình đến cơ quan thuế nộp giấy, điều chỉnh thông tin, giải trình, hay nhận kết quả thay mẹ, cần có giấy uỷ quyền. Đại diện theo uỷ quyền là chế định của Bộ luật Dân sự 2015; giấy uỷ quyền nên ghi rõ phạm vi việc được làm thay.

Giấy uỷ quyền có thể chứng thực tại UBND cấp xã hoặc công chứng, tuỳ yêu cầu của nơi nhận. Hỏi trước bộ phận một cửa xem họ chấp nhận loại nào để khỏi đi hai lần. Khung nội dung: người uỷ quyền (mẹ), người được uỷ quyền (con), việc được làm thay (nộp hồ sơ khai thuế, điều chỉnh thông tin đăng ký, nhận thông báo của cơ quan thuế liên quan đến hộ kinh doanh), thời hạn.

Uỷ quyền không chuyển nghĩa vụ thuế sang con. Hộ kinh doanh vẫn là của mẹ, nợ thuế nếu có vẫn ghi tên mẹ. Vì thế mẹ cần biết, ít nhất là con số tổng mỗi kỳ.

Những việc không nên làm thay mẹ

Khai bằng tài khoản thuế của con. Hộ đứng tên mẹ thì khai trên tài khoản của mẹ. Khai nhầm tài khoản là nghĩa vụ ghi sai người, gỡ rất mất công.

Cho khách chuyển tiền vào tài khoản của con. Doanh thu của mẹ thành dòng tiền vào tài khoản của con, rối cả hai. Mở cho mẹ một tài khoản riêng để nhận tiền hàng, con xem giúp.

Tự ý khai thấp cho "nhẹ". Sổ của mẹ là chứng cứ. Khai lệch với sổ, với dòng tiền chuyển khoản là tự tạo rủi ro cho mẹ, người phải đứng ra giải trình.

Đăng ký thêm ngành nghề, đổi tên hộ mà không hỏi mẹ. Mọi thay đổi đăng ký đều ghi tên mẹ. Mẹ phải đồng ý trước.

Nghe tin nhắn "cán bộ thuế" hướng dẫn cài ứng dụng. Người lớn tuổi là mục tiêu ưa thích của lừa đảo giả danh. Dặn mẹ: ai gọi về thuế thì bảo gọi lại cho con, không bấm vào đường dẫn nào.

Khi nào nên hỏi người trong nghề

Mẹ con tự làm được khi sạp nhỏ, doanh thu rõ ràng dưới ngưỡng hoặc vừa qua ngưỡng, chỉ bán một nhóm hàng. Nên hỏi bộ phận hỗ trợ của cơ quan thuế quản lý hộ khi không rõ ngưỡng và tỷ lệ đang áp dụng, khi thông tin đăng ký của hộ sai sau sắp xếp địa giới, hoặc khi nhận thông báo mà không hiểu. Nên thuê kế toán dịch vụ khi hộ bán nhiều nhóm hàng, doanh thu lớn tới mức phải dùng hoá đơn điện tử, hoặc khi mẹ muốn chuyển sạp, nhượng sạp, tạm nghỉ dài.

Mang theo: căn cước của mẹ, giấy chứng nhận đăng ký hộ kinh doanh nếu có, sổ ghi doanh thu ít nhất ba tháng, thông báo cũ về thuế khoán, giấy uỷ quyền nếu con đi một mình. Câu hỏi rõ: "Sạp của mẹ em bán rau, mỗi tháng doanh thu khoảng chừng này theo sổ, mẹ em phải khai kỳ nào, nộp bao nhiêu phần trăm?"

Câu hỏi thường gặp

Bỏ thuế khoán rồi người bán hàng ở chợ có phải nộp thuế nữa không?

Tuỳ doanh thu năm. Dưới ngưỡng không phải nộp thuế thì không nộp, nhưng vẫn thực hiện thông báo doanh thu theo hướng dẫn. Trên ngưỡng thì tự khai và nộp theo tỷ lệ trên doanh thu.

Con có được khai thuế thay cho bố mẹ không?

Con có thể thao tác giúp trên tài khoản của bố mẹ khi có bố mẹ xác nhận. Khi đi làm thủ tục một mình tại cơ quan thuế thì cần giấy uỷ quyền rõ phạm vi việc làm thay.

Giấy uỷ quyền khai thuế làm ở đâu?

Có thể chứng thực tại UBND cấp xã hoặc công chứng. Hỏi trước bộ phận một cửa của cơ quan thuế xem họ chấp nhận loại nào để chuẩn bị đúng.

Mẹ không dùng điện thoại thì ghi sổ doanh thu thế nào?

Một cuốn vở, mỗi tối ghi tổng tiền mặt và tiền chuyển khoản trong ngày, tiền nhập hàng ghi riêng. Con chép sang máy mỗi tuần và cộng theo tháng.

Khách chuyển khoản tiền hàng vào tài khoản của con có sao không?

Không nên. Doanh thu của hộ thành tiền vào tài khoản người khác, khó giải thích khi bị hỏi và rối khi con tự khai thuế. Mở tài khoản riêng đứng tên mẹ để nhận tiền hàng.

Địa chỉ hộ kinh doanh vẫn ghi địa danh cũ trước sắp xếp thì có cần sửa không?

Nên kiểm và điều chỉnh theo tên xã, phường mới sau sắp xếp. Hỏi bộ phận một cửa xem có phải làm thủ tục hay được cập nhật tự động.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138