ThacMac.comThắc Mắc
Việc làm và quyền lợi

Hết thử việc, công ty không báo kết quả mà vẫn đi làm: đã thành chính thức chưa?

Hết hạn thử việc, công ty im lặng mà bạn vẫn đi làm: quan hệ lao động đã sang giai đoạn chính thức chưa, lương tính ra sao, nên hỏi gì và giữ giấy tờ nào.

A young Vietnamese office worker sits alone at a desk near a window late afternoon, back to camera, holding a phone with a dark screen, cool blue tones

Phần lớn trường hợp, khi thời gian thử việc đã hết mà công ty không nói gì và bạn vẫn được giao việc, chấm công, trả lương như cũ, thì quan hệ lao động coi như đã đi tiếp: bạn đang làm việc như nhân viên chính thức, và từ ngày hết thử việc trở đi phải được trả mức lương chính thức đã hứa. Bộ luật Lao động 2019 bắt người sử dụng lao động phải báo kết quả thử việc khi kết thúc; im lặng không phải là cách để kéo dài thử việc.

Tuy vậy, "coi như chính thức" trên lý thuyết khác với có giấy tờ trong tay. Nếu chỉ có thoả thuận thử việc riêng mà chưa ký hợp đồng lao động, bạn cần đòi giấy, đòi mức lương mới và đòi đóng bảo hiểm ngay, kẻo vài tháng sau bị nói là "vẫn đang thử". Bài dưới chia theo từng kiểu giấy bạn đã ký, kèm mẫu tin nhắn hỏi khéo và những chỗ người đi làm hay chịu thiệt.

Trước hết: bạn đã ký loại giấy gì khi vào làm

Cùng là "hết thử việc mà công ty im lặng", hậu quả khác nhau tuỳ giấy tờ ban đầu. Lục lại tập giấy lúc nhận việc, kể cả bản chụp gửi qua tin nhắn, rồi đối chiếu bảng này:

Giấy đã kýHết thử việc mà công ty im lặng thì saoViệc bạn nên làm
Hợp đồng lao động có điều khoản thử việc ngay bên trongHợp đồng đã có hiệu lực từ đầu; hết thử việc mà không ai báo không đạt thì cứ thế chạy tiếp theo hợp đồngĐối chiếu ngày hết thử việc, kiểm phiếu lương tháng kế tiếp đã lên mức chính thức chưa
Hợp đồng thử việc (hoặc thoả thuận thử việc) riêngCông ty phải ký hợp đồng lao động nếu thử việc đạt; vẫn giao việc tức là đã chấp nhận bạnGửi tin nhắn hỏi kết quả và hẹn ngày ký hợp đồng, giữ lại tin nhắn
Chỉ có thư mời nhận việc hoặc trao đổi miệngQuan hệ lao động vẫn có thật nếu có trả lương, có quản lý, chấm côngGom bằng chứng làm việc, đề nghị ký hợp đồng bằng văn bản
Chưa ký gì, đã làm quá thời gian thử việc tối đaKhông còn lý do gọi là thử việcĐề nghị ký hợp đồng và tính lương chính thức từ ngày lẽ ra hết thử việc

Điểm chung của cả bốn dòng: công ty không được tự ý kéo dài thử việc bằng cách lờ đi. Thử việc chỉ được làm một lần cho một công việc, và luật đặt trần thời gian theo loại việc. Nếu muốn kéo dài, hai bên phải thoả thuận lại rõ ràng, và kể cả thoả thuận thì cũng không vượt trần.

Thời gian thử việc tối đa theo từng loại việc

Nhiều người không biết công ty đã vượt trần, vì không ai nhắc. Bộ luật Lao động 2019 chia như sau, tính theo độ phức tạp của công việc, không tính theo bằng cấp bạn đang có:

  • Không quá 180 ngày với công việc của người quản lý doanh nghiệp theo luật doanh nghiệp.
  • Không quá 60 ngày với công việc cần trình độ chuyên môn, kỹ thuật từ cao đẳng trở lên.
  • Không quá 30 ngày với công việc cần trình độ trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ.
  • Không quá 6 ngày làm việc với các công việc khác.
  • Không áp dụng thử việc với hợp đồng lao động dưới một tháng.
  • Lương thử việc do hai bên thoả thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó.

Ví dụ: chị Lan được nhận làm nhân viên kinh doanh ở Công ty B, thư mời ghi "thử việc ba tháng". Công việc này cần trình độ cao đẳng, nên trần là 60 ngày; phần tháng thứ ba thực chất không còn là thử việc. Chị có cơ sở đề nghị tính lương chính thức từ ngày thứ 61, chứ không phải từ tháng thứ tư.

Lưu ý đếm theo ngày lịch hay ngày làm việc: các mốc 180, 60, 30 ngày thường hiểu là ngày theo lịch; mốc 6 ngày là ngày làm việc. Khi còn phân vân cách đếm, đưa câu hỏi ra với phòng nhân sự bằng văn bản để có câu trả lời ghi lại được.

Vì sao công ty hay "quên" báo kết quả

Ở doanh nghiệp nhỏ, đa số là do không có người lo giấy tờ: chủ quán, trưởng nhóm thấy bạn làm được thì cứ giao tiếp, còn hợp đồng để "khi nào rảnh". Kiểu này dễ xử, chỉ cần nhắc đúng lúc và có lời lẽ mềm.

Kiểu thứ hai đáng để ý hơn: công ty cố tình để bạn lửng lơ để trả lương thử việc lâu hơn, chưa phải đóng bảo hiểm, hoặc giữ đường lui cho chuyện cho nghỉ mà không phải báo trước. Trong thời gian thử việc, mỗi bên được chấm dứt mà không cần báo trước và không phải bồi thường, nên có nơi muốn giữ trạng thái đó càng lâu càng tốt.

Dấu hiệu nhận ra kiểu thứ hai: hỏi thì được hẹn "cuối tháng", cuối tháng lại hẹn tiếp; phiếu lương vẫn ghi lương thử việc; người vào cùng đợt với bạn cũng đều chưa ký. Gặp các dấu hiệu này, bạn nên chuyển từ hỏi miệng sang hỏi bằng tin nhắn hoặc thư điện tử, để lần sau nếu có tranh chấp thì đã có mốc thời gian rõ ràng.

Dù thuộc kiểu nào, đừng mặc định là công ty xấu. Cách hỏi tốt nhất là hỏi như một việc hành chính bình thường, không trách móc, nhưng có ngày tháng và có nội dung cụ thể cần trả lời.

Mẫu tin nhắn hỏi kết quả thử việc

Gửi cho người quản lý trực tiếp, đồng gửi phòng nhân sự nếu có. Viết ngắn, có ngày, có đề nghị cụ thể. Ba mẫu dưới đây tăng dần độ chắc:

  • Lần đầu, nhẹ nhàng: "Chào anh Hùng, em bắt đầu thử việc từ ngày 3/3, đến hôm nay 2/5 là đã hết thời gian thử việc theo thoả thuận. Anh cho em xin kết quả đánh giá và lịch ký hợp đồng lao động chính thức ạ. Em cảm ơn anh."
  • Lần hai, sau một tuần chưa có trả lời: "Chào anh, em nhắc lại việc ký hợp đồng chính thức. Từ 2/5 em vẫn làm việc bình thường, em hiểu là thử việc đã đạt. Nhờ anh xác nhận giúp em mức lương chính thức áp dụng từ ngày nào và khi nào em được đóng bảo hiểm ạ."
  • Lần ba, gửi phòng nhân sự bằng thư điện tử: nêu ngày bắt đầu, ngày hết thử việc, hai lần đã hỏi, và đề nghị trả lời bằng văn bản trước một ngày cụ thể. Giữ giọng lịch sự, không đe doạ.

Câu "em hiểu là thử việc đã đạt" ở mẫu thứ hai có tác dụng: nếu công ty không phản bác, sau này rất khó nói ngược lại. Đừng viết "em đã thành nhân viên chính thức theo luật" ngay lần đầu; câu đó đúng nhưng làm người nhận chuyển sang thế phòng thủ.

Chụp lại toàn bộ cuộc trò chuyện, kể cả tin nhắn "đã xem" mà không trả lời. Đó là bằng chứng công ty biết mà không phản hồi.

Tiền lương và bảo hiểm từ ngày hết thử việc

Lương phải lên mức chính thức từ ngày hết thử việc, không phải từ ngày ký giấy. Nếu hợp đồng thử việc ghi lương chính thức là một con số, thì phần chênh giữa lương thử việc và lương chính thức của những ngày làm sau mốc đó là khoản bạn có quyền đòi. Ghi lại ngày bắt đầu, ngày hết thử việc và lương từng tháng đã nhận để tự tính.

Bảo hiểm bắt buộc gắn với hợp đồng lao động. Theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024, người làm theo hợp đồng lao động từ đủ một tháng trở lên thuộc diện đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Thời gian thử việc riêng thường không đóng, nhưng khi đã đi tiếp thì công ty phải đăng ký đóng. Kiểm bằng ứng dụng chính thức của cơ quan bảo hiểm xã hội sau một hai tháng.

Ngày phép năm tính cả thời gian thử việc nếu sau đó bạn ở lại làm. Nhiều nơi bắt đầu tính phép từ ngày ký hợp đồng chính thức; cách này thiệt cho người lao động. Khi ký, xem điều khoản ngày bắt đầu làm việc ghi ngày nào.

Ngày ký hợp đồng ghi lùi về đúng mốc là cách gọn nhất. Nếu công ty đồng ý ký muộn nhưng ghi hiệu lực từ ngày hết thử việc, bạn đỡ phải tranh luận về tiền chênh lệch và bảo hiểm. Đề nghị điều này khi được gọi lên ký.

Khi công ty báo "không đạt" sau khi bạn đã làm thêm vài tuần

Đây là tình huống dễ gây ấm ức nhất: hết thử việc từ lâu, vẫn làm bình thường, rồi bỗng được báo "thử việc không đạt, mai nghỉ". Lúc này thời gian thử việc đã qua, nên việc chấm dứt không còn là chấm dứt thử việc nữa mà là chấm dứt hợp đồng lao động, và phải tuân theo các lý do cùng thời hạn báo trước mà Bộ luật Lao động 2019 quy định cho người sử dụng lao động.

Anh Tâm làm kỹ thuật viên ở một xưởng in nhỏ, thử việc 60 ngày, đến ngày thứ 85 thì bị báo không đạt. Trường hợp như anh Tâm có cơ sở để đề nghị công ty xem lại, hoặc trả lương những ngày báo trước còn thiếu. Việc đầu tiên là đừng ký vào bất kỳ giấy "tự nguyện xin nghỉ" nào được đưa ra kèm theo.

Các bước nên làm ngay: xin công ty văn bản thông báo, ghi rõ ngày; giữ bảng chấm công hoặc ảnh chụp lịch làm của những ngày sau mốc thử việc; ghi lại ai đã giao việc cho bạn trong thời gian đó. Sau đó mới tính chuyện thương lượng.

Nếu chỉ chênh vài ngày lương, nhiều người chọn thương lượng nhanh rồi đi tìm việc khác; đó là lựa chọn hợp lý. Nếu chênh lớn, có cả bảo hiểm chưa đóng, thì nên hỏi người trong nghề như mục cuối.

Lỗi hay gặp và lúc nên hỏi người trong nghề

Những chỗ người đi làm hay tự làm mình thiệt, xếp theo thứ tự hay gặp:

  • Chỉ hỏi miệng, không có tin nhắn hay thư nào ghi lại ngày đã hỏi.
  • Ký lại một "hợp đồng thử việc lần hai" cho cùng công việc; luật chỉ cho thử việc một lần.
  • Ký hợp đồng chính thức ghi ngày bắt đầu muộn hơn thực tế mà không đọc.
  • Không giữ phiếu lương hoặc ảnh chụp sao kê nhận lương từng tháng.
  • Nghỉ ngang vì bực, trong khi lẽ ra có thể đòi chênh lệch lương rồi nghỉ đúng thủ tục.

Nên hỏi luật sư lao động hoặc tổ chức công đoàn khi: công ty báo không đạt sau mốc thử việc khá lâu; số tiền chênh lệch và bảo hiểm cộng lại đáng kể; bạn bị yêu cầu ký giấy tờ có ngày lùi hoặc nội dung mình không đồng ý. Muốn hỏi cơ quan nhà nước thì nơi phụ trách là cơ quan quản lý lao động cấp tỉnh; tranh chấp có thể nhờ hoà giải viên lao động trước khi tính đến toà án.

Câu hỏi thường gặp

Công ty có được kéo dài thời gian thử việc nếu thấy mình chưa đạt không?

Chỉ khi hai bên cùng thoả thuận và vẫn nằm trong thời gian tối đa luật cho với loại công việc đó. Công ty không được tự ý kéo dài bằng cách im lặng, và cũng không được bắt thử việc lần thứ hai cho cùng một công việc.

Hết thử việc mà chưa ký hợp đồng thì có được đóng bảo hiểm không?

Nếu bạn vẫn làm việc có trả lương và chịu sự quản lý thì đó là quan hệ lao động, và người làm theo hợp đồng từ đủ một tháng thuộc diện đóng bắt buộc. Bạn nên đề nghị công ty ký hợp đồng và đăng ký đóng ngay, rồi tự kiểm lại sau một hai tháng.

Thử việc không đạt thì công ty có phải báo trước không?

Trong thời gian thử việc, mỗi bên được chấm dứt thoả thuận thử việc mà không cần báo trước và không phải bồi thường. Nhưng khi thời gian thử việc đã hết mà bạn vẫn làm tiếp, việc cho nghỉ lúc đó phải theo quy định chấm dứt hợp đồng lao động thông thường.

Lương thử việc thấp hơn lương chính thức bao nhiêu là đúng?

Luật cho hai bên thoả thuận nhưng lương thử việc ít nhất phải bằng 85% mức lương của công việc đó. Thấp hơn mức này là trái luật, dù bạn đã đồng ý trên giấy.

Có nên nghỉ luôn nếu công ty cứ hẹn mãi không ký hợp đồng?

Tuỳ hoàn cảnh. Nếu bạn đã có chỗ khác tốt hơn thì nghỉ đúng thủ tục và đòi phần chênh lệch lương là hợp lý. Nếu muốn ở lại, hãy nhắc bằng văn bản và giữ bằng chứng; nghỉ ngang vì bực thường làm bạn mất thế khi đòi quyền lợi.

Thực tập sinh có bị tính là thử việc không?

Thực tập theo chương trình của trường, không có trả lương và không làm việc như nhân viên, thì khác thử việc. Nhưng nếu bạn được giao việc như nhân viên, có lương, có chấm công, thì nhiều khả năng đó là quan hệ lao động; nên hỏi phòng nhân sự rõ ngay từ đầu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138