Có cơ hội xin lại, nhưng không phải lúc nào cũng được, và cơ hội lớn nhất nằm trong vài ngày đầu. Tiền nạp qua kho ứng dụng của điện thoại hoặc qua thẻ ngân hàng gắn sẵn thường còn đường yêu cầu hoàn vì người bấm là trẻ chưa thành niên, không phải chủ tài khoản. Tiền con tự chuyển khoản cho một người lạ bán vật phẩm, hay mua thẻ cào rồi nhập mã, thì khó lấy lại hơn nhiều, vì không còn bên nào đứng giữa để xem xét.
Việc đầu tiên không phải là mắng con mà là chặn cho dòng tiền dừng lại, rồi gom đủ chứng cứ trong hôm nay. Phần dưới chia theo từng đường nạp tiền, nêu ai là người xem xét yêu cầu của bạn, viết yêu cầu thế nào cho người xử lý dễ chấp nhận, và lúc nào nên dừng để không mất thêm thời gian.
Tiền đi qua đường nào thì hỏi ai
Mở lịch sử giao dịch trên điện thoại và sao kê tài khoản, xếp từng khoản vào một trong năm dòng dưới đây. Mỗi dòng có người xem xét khác nhau và khả năng khác nhau.
| Con nạp bằng cách nào | Gửi yêu cầu cho ai | Khả năng lấy lại |
|---|---|---|
| Mua trong game qua kho ứng dụng của điện thoại, trừ vào thẻ hoặc số dư gắn với tài khoản kho | Kho ứng dụng, qua mục báo sự cố đơn mua trong lịch sử mua hàng | Khá nếu báo sớm và là lần đầu; giảm rõ nếu đã báo nhiều lần |
| Nạp trên trang web của nhà phát hành game, trả bằng thẻ ngân hàng | Bộ phận hỗ trợ của nhà phát hành; song song báo ngân hàng phát hành thẻ | Trung bình, tuỳ chính sách nhà phát hành |
| Con tự mở ứng dụng ngân hàng của bố mẹ chuyển khoản cho người bán vật phẩm, tài khoản game | Ngân hàng để tra soát; người nhận tiền nếu liên lạc được | Thấp, vì giao dịch do chính thiết bị chủ tài khoản thực hiện |
| Mua thẻ cào, mã nạp rồi nhập vào game | Nhà phát hành game, nếu mã chưa dùng hết | Rất thấp khi mã đã nạp |
| Bị người lạ trong game dụ chuyển tiền để nhận quà, mở khoá tài khoản | Ngân hàng và công an xã, phường nơi cư trú | Thấp, nhưng phải trình báo vì đây là lừa đảo, không còn là chuyện tiêu tiền |
Một gia đình thường dính hai ba dòng cùng lúc. Anh Tâm ở phường C phát hiện con trai mười tuổi nạp ba khoản qua kho ứng dụng và một khoản chuyển khoản cho người bán trang phục nhân vật. Ba khoản đầu được kho ứng dụng hoàn sau khi anh báo trong ngày; khoản chuyển khoản thì người nhận chặn liên lạc. Tách dòng như vậy giúp bạn không bỏ cuộc với cả đống chỉ vì một khoản khó.
Chặn dòng tiền trong một giờ đầu
Làm theo thứ tự, vì con thường đã quen tay và có thể nạp tiếp ngay tối nay:
- Gỡ phương thức thanh toán khỏi tài khoản kho ứng dụng trên mọi máy con dùng được: máy tính bảng, điện thoại cũ để ở nhà, máy của ông bà. Thẻ còn nằm trong một thiết bị là còn trừ được.
- Bật yêu cầu xác thực cho mọi lần mua, kể cả mua miễn phí, và đặt bằng mật khẩu chứ không bằng vân tay hay khuôn mặt nếu con từng được cài khuôn mặt, vân tay vào máy.
- Đổi mã mở ứng dụng ngân hàng và mã mở máy nếu con biết. Đừng dùng ngày sinh của con hay của bố mẹ.
- Tạm khoá thẻ trong ứng dụng ngân hàng nếu thẻ đã từng được lưu ở trang nạp game. Khoá tạm mở lại được, không mất thẻ.
- Chụp màn hình lịch sử mua hàng và sao kê trước khi xoá bất cứ thứ gì, ghi rõ ngày giờ từng khoản.
- Hỏi con, bình tĩnh: nạp ở đâu, bằng cách nào, có ai hướng dẫn không, có gửi mã hay ảnh gì cho người lạ không. Câu trả lời này quyết định khoản nào là tiêu tiền, khoản nào là bị lừa.
Nếu con kể có người trong game hướng dẫn chuyển tiền hoặc đòi mã xác thực, coi như tài khoản ngân hàng đã lộ: đổi mật khẩu ngân hàng ngay, không chờ sáng mai.
Vì sao "con chưa đủ tuổi" là lý do được xem xét
Theo Bộ luật Dân sự 2015, người chưa đủ mười tám tuổi chỉ được tự mình xác lập những giao dịch phù hợp lứa tuổi phục vụ sinh hoạt hằng ngày; giao dịch vượt quá phải có người đại diện đồng ý. Một đứa trẻ chín tuổi nạp mấy triệu vào game rõ ràng không phải chi tiêu sinh hoạt hằng ngày, và bố mẹ là người đại diện đã không đồng ý. Đây là lý lẽ bạn nêu khi viết yêu cầu, không cần trích số điều.
Tuy vậy, lý lẽ này không biến mọi khoản thành được hoàn. Bên bán sẽ hỏi lại: thiết bị là của ai, thẻ là của ai, ai đã để mật khẩu cho trẻ dùng. Nếu tài khoản và thẻ đứng tên bố mẹ, máy không đặt xác thực khi mua, họ có thể cho rằng phụ huynh cũng có phần sơ suất. Vì thế yêu cầu hoàn tiền hiệu quả nhất là yêu cầu trung thực: nói rõ đây là lần đầu, nói rõ đã chặn những gì, và xin xem xét như một ngoại lệ.
Một điều nhiều phụ huynh không để ý: vật phẩm đã dùng trong game thường bị thu hồi sau khi hoàn, có khi tài khoản game của con bị khoá luôn. Bạn nên nói trước với con điều này để con hiểu tiền không tự nhiên quay lại mà không mất gì.
Yêu cầu hoàn gửi đi phải có gì
Người xử lý đọc hàng trăm yêu cầu mỗi ngày. Yêu cầu gọn, đủ dữ kiện được xem nhanh hơn yêu cầu dài và giận dữ. Gom sẵn những thứ này:
- Danh sách từng giao dịch: ngày, giờ, số tiền, tên vật phẩm hoặc mã đơn như hiện trên lịch sử mua.
- Ảnh chụp sao kê có các khoản đó, che bớt số dư và các khoản không liên quan.
- Tuổi của con và quan hệ của bạn với con; không cần gửi giấy khai sinh trừ khi bên kia yêu cầu.
- Câu nói rõ bạn là chủ tài khoản, không đồng ý các giao dịch này, và đã gỡ thẻ, bật xác thực từ ngày nào.
- Mẫu câu chính: "Các giao dịch dưới đây do con của chủ tài khoản, mười tuổi, tự thực hiện trên máy của gia đình khi chưa được bố mẹ đồng ý. Đây là lần đầu xảy ra. Gia đình đã gỡ phương thức thanh toán và bật xác thực mua hàng. Đề nghị xem xét hoàn tiền cho các giao dịch này." Thay tuổi, số lần và ngày tháng cho đúng nhà bạn, đừng thêm lời trách móc bên bán.
- Số tài khoản game của con nếu bên kia cần đối chiếu.
Gửi qua đúng kênh trong bảng ở trên, lưu lại mã yêu cầu. Nếu bị từ chối lần đầu, có thể phản hồi một lần nữa kèm thông tin bổ sung, nhưng đừng gửi đi gửi lại cùng một nội dung, vì hệ thống dễ đánh dấu là tin rác.
Những sai lầm làm mất cơ hội hoàn tiền
Chờ cuối tháng xem sao kê mới xử lý. Phần lớn kênh hoàn tiền có thời hạn tính bằng ngày, không phải tháng. Thấy tin nhắn trừ tiền lạ thì xử lý ngay trong tuần.
Báo ngân hàng là thẻ bị đánh cắp. Khai sai bản chất để được hoàn nhanh có thể khiến bạn bị khoá tài khoản kho ứng dụng, và nếu bị kiểm tra lại thì rắc rối hơn số tiền mất. Nói thật là con dùng máy của gia đình.
Để con tiếp tục dùng máy như cũ trong lúc chờ. Nếu bên xem xét thấy có giao dịch mới sau ngày bạn báo, yêu cầu cũ gần như hết giá trị.
Nhờ người lạ trên mạng "lấy lại tiền game". Đây là chiêu lừa lần hai quen thuộc: họ đòi phí trước hoặc đòi đăng nhập tài khoản của bạn.
Làm ầm trên nhóm mạng xã hội trước khi gửi yêu cầu. Không giúp gì cho việc hoàn tiền, lại để lộ thông tin tài khoản của con.
Sau khi xong: đặt lại cách con chơi game
Lấy lại được tiền hay không thì bước tiếp theo vẫn là nói chuyện với con về tiền thật trong game. Trẻ nhỏ thường không nghĩ những viên kim cương trên màn hình là tiền của bố mẹ. Cho con xem sao kê, chỉ từng dòng, nói "chỗ này bằng tiền ăn sáng của cả nhà một tháng" thì con hiểu nhanh hơn mọi lời giảng.
Nhiều nhà chọn cách cho con một khoản cố định mỗi tháng để nạp, nạp bằng thẻ quà tặng có mệnh giá nhỏ chứ không gắn thẻ ngân hàng vào máy. Khoản này nên nhỏ, công khai, và con phải xin trước khi dùng. Máy của con nên là tài khoản trẻ em do bố mẹ quản lý, mọi lần mua đều gửi yêu cầu duyệt về máy bố mẹ.
Nếu con lớn hơn, khoảng mười ba mười bốn tuổi, và đã nhiều lần lấy tiền dù được nhắc, chuyện không còn chỉ là cài đặt. Lúc đó nên trao đổi với giáo viên chủ nhiệm hoặc người làm tư vấn tâm lý học đường, vì có thể con đang bị bạn bè trong game rủ rê, ép nạp, hoặc dùng tiền để giữ chỗ trong nhóm.
Khi nào nên hỏi người trong nghề
Hỏi nhân viên ngân hàng tại quầy khi khoản tiền lớn, khi có chuyển khoản cho người lạ, hoặc khi bạn không chắc con có để lộ mã xác thực hay không; họ xem được lịch sử đăng nhập và có thể khoá thêm các kênh bạn không biết đang mở.
Trình báo công an xã, phường nơi cư trú khi con bị người khác dụ dỗ chuyển tiền, hứa tặng quà, đe doạ khoá tài khoản game hay đòi gửi ảnh. Mang theo điện thoại của con, không xoá tin nhắn. Hỏi luật sư khi số tiền đủ lớn để bạn tính khởi kiện người nhận, hoặc khi bên bán từ chối mà bạn tin rằng giao dịch rõ ràng vượt quá khả năng của trẻ; luật sư sẽ cho biết chi phí theo đuổi có đáng với số tiền không.
Nếu sau chuyện tiền bạc, con có biểu hiện khác thường như trốn tránh, mất ngủ, sợ bị phát hiện, lén dùng máy của người khác để nạp tiếp, thì nên gặp người làm tư vấn tâm lý ở trường hoặc bác sĩ nhi khoa để được hướng dẫn, thay vì chỉ thu điện thoại.
Câu hỏi thường gặp
Con nạp game qua kho ứng dụng thì bao lâu còn xin hoàn được?
Không có con số chung cho mọi nơi, nhưng thời gian càng ngắn càng tốt. Nên gửi yêu cầu trong vài ngày đầu kể từ khi bị trừ tiền; để quá vài tuần thì cơ hội giảm rõ và nhiều kênh không còn cho chọn giao dịch đó nữa.
Nếu được hoàn tiền thì tài khoản game của con có bị khoá không?
Có thể. Vật phẩm đã mua thường bị thu hồi, một số nhà phát hành khoá tạm hoặc khoá hẳn tài khoản game có giao dịch bị hoàn. Bạn nên cân nhắc với con trước khi gửi yêu cầu, nhất là khi tài khoản đó con chơi đã lâu.
Ngân hàng có hoàn tiền khi con tự mở ứng dụng ngân hàng chuyển khoản không?
Hiếm. Giao dịch được xác thực đúng trên thiết bị của chủ tài khoản nên ngân hàng coi là hợp lệ. Bạn vẫn nên đề nghị tra soát để ngân hàng liên hệ ngân hàng của người nhận, nhưng việc trả lại phụ thuộc vào thiện chí của người nhận.
Có nên kiện nhà phát hành game ra toà để đòi tiền con nạp không?
Với vài trăm nghìn đến vài triệu, chi phí và thời gian thường lớn hơn số tiền. Khoản lớn hơn nhiều, có dấu hiệu trò chơi cố tình dụ trẻ em nạp, thì nên hỏi luật sư hoặc gửi phản ánh tới cơ quan bảo vệ người tiêu dùng cấp tỉnh trước.
Con dùng thẻ cào mua ở tiệm rồi nạp vào game thì có lấy lại được không?
Gần như không, vì mã thẻ đã nạp xong không còn gắn với người mua. Chỉ khi mã chưa nhập hoặc nạp lỗi thì mới liên hệ nhà phát hành. Cách phòng là không để tiền mặt lẻ trong tầm tay con và hỏi con khi thấy tiền thiếu.
Làm sao biết con có bị người lạ trong game dụ hay không?
Hỏi con ai chỉ cách nạp, có ai hứa tặng đồ, có ai bảo gửi mã hay ảnh màn hình không. Xem tin nhắn trong game cùng con. Thấy người lạ đòi tiền, đòi mã hay doạ con thì giữ nguyên tin nhắn và trình báo công an xã, phường.