ThacMac.comThắc Mắc
Giấy tờ và thủ tục

Cha mẹ già nằm một chỗ cần làm căn cước: công an có đến tận nhà làm không?

Người già yếu, liệt giường vẫn làm được căn cước tại chỗ ở. Cách báo công an xã, giấy tờ người nhà gom trước, xử lý khi không lấy được vân tay và lúc chưa có thẻ.

A middle-aged daughter props up her frail mother on a bed while a uniformed officer sets up a small camera, seen from the doorway, soft morning light

Được. Luật Căn cước 2023 cho phép cơ quan quản lý căn cước làm thủ tục tại chỗ ở của người cần cấp thẻ trong trường hợp cần thiết, và người già yếu, liệt giường, khuyết tật nặng là đúng diện đó. Bạn không phải khiêng cha mẹ lên xe ra trụ sở. Việc của người nhà là đến công an xã, phường nơi cha mẹ đang ở, nói rõ tình trạng, để lại thông tin liên hệ và hẹn ngày cán bộ đến.

Chỗ hay vướng không nằm ở chuyện có được làm tại nhà hay không, mà ở mấy việc nhỏ: thông tin của cha mẹ trong dữ liệu dân cư có khớp chưa, ai ở nhà hôm cán bộ đến, người bệnh có ngồi dậy chụp ảnh được không, ngón tay còn lấy được vân không. Bài này đi lần lượt từng việc, kèm câu nên nói khi đến công an xã và những trường hợp phải hỏi thêm.

Trường hợp nào được làm tại nhà, trường hợp nào nên cố ra trụ sở

Cán bộ đến nhà là một chuyến đi riêng, nên công an xã thường gom nhiều nhà một buổi hoặc xếp lịch theo đợt. Bảng dưới giúp bạn tự đối chiếu trước khi đề nghị:

Tình trạng của cha mẹNên làm thế nàoGhi chú
Liệt giường, nằm một chỗ, không ngồi xe đượcĐề nghị làm tại nhàNói rõ tình trạng, có giấy ra viện hoặc đơn thuốc thì mang theo cho cán bộ xem
Đi lại được nhưng rất yếu, ngồi lâu là mệtHỏi lịch làm lưu động ở tổ dân phố, thôn, hoặc xin giờ vắng người ở trụ sởNhiều nơi có buổi làm riêng cho người cao tuổi
Đang nằm viện dài ngàyBáo công an xã nơi cư trú, hỏi có làm tại bệnh viện được khôngTuỳ địa phương; nếu không được thì chờ ra viện
Lẫn, không hiểu việc đang làmVẫn làm được thẻ, người nhà đứng cạnh hỗ trợLàm thẻ là thủ tục nhân thân, không phải ký kết giao dịch
Mất ngón tay, ngón tay biến dạng, bệnh da nặngBáo trước cho cán bộThu nhận sinh trắc học khác hoặc ghi chú tình trạng, không phải lý do từ chối cấp thẻ
Còn đi lại bình thường, chỉ ngại xếp hàngRa trụ sở, chọn giờ sớm hoặc giữa tuầnĐề nghị làm tại nhà trong trường hợp này thường bị xếp sau

Nếu cha mẹ bạn ở nhà con cái tại tỉnh khác, chưa đăng ký tạm trú ở đó, hãy hỏi công an xã nơi đang ở trước. Thực tế hiện nay việc làm thẻ không còn gắn chặt với nơi thường trú như trước; nhưng làm tại nhà là việc do công an nơi chỗ ở sắp xếp, nên báo đúng nơi cha mẹ đang nằm và hỏi họ có tiếp nhận được không.

Các bước từ lúc đến công an xã đến lúc nhận thẻ

Thứ tự dưới đây là cách làm gọn nhất mà người nhà thường đi qua. Mỗi nơi có thể khác một chút về lịch, nhưng nguyên lý giống nhau.

  1. Tra trước thông tin của cha mẹ. Nếu bạn có tài khoản định danh điện tử, hỏi cán bộ cách xem thông tin của người thân; nếu không, mang giấy tờ cũ của cha mẹ đến hỏi thẳng. Mục tiêu là biết họ tên, ngày sinh, quê quán trong dữ liệu dân cư đã đúng chưa, vì thẻ in theo dữ liệu đó.
  2. Đến công an xã, phường nơi cha mẹ đang ở. Nói ngắn: người cần làm thẻ bao nhiêu tuổi, nằm một chỗ vì sao, ở địa chỉ nào, ai là người liên hệ. Xin cán bộ ghi tên vào danh sách làm tại nhà.
  3. Hẹn ngày giờ cụ thể. Xin số liên hệ của bộ phận tiếp nhận, không phải số cá nhân của cán bộ. Nếu bạn đi làm, nhờ một người thân khác ở nhà hôm đó.
  4. Chuẩn bị nhà và người bệnh trước buổi hẹn. Dọn một khoảng tường hoặc treo tấm vải trơn sáng màu sau đầu giường, thay áo có cổ cho cha mẹ, chải tóc, lau kính. Nếu dùng máy thở oxy hoặc ống mũi, hỏi cán bộ trước cách xử lý khi chụp.
  5. Trong buổi làm. Người nhà đỡ cha mẹ ngồi dậy hoặc nâng đầu giường, giữ tay cho ổn khi lấy vân tay, trả lời giúp những câu cha mẹ không nghe rõ. Đọc lại thông tin trên phiếu trước khi cán bộ hoàn tất.
  6. Nhận thẻ. Hỏi rõ thẻ trả tại trụ sở hay gửi qua bưu chính về nhà. Nếu nhận tại trụ sở, hỏi người nhà có được nhận thay không và cần mang gì.

Giữ lại giấy hẹn hoặc phiếu thu nhận trong một túi riêng cùng giấy tờ cũ của cha mẹ. Khi cần làm việc với ngân hàng, bảo hiểm trong lúc chờ thẻ, tờ phiếu đó cho biết hồ sơ đã được tiếp nhận.

Người nhà gom sẵn những gì trước buổi hẹn

Làm căn cước không cần một bộ hồ sơ dày như các thủ tục hộ tịch, vì thông tin đã có trong dữ liệu dân cư. Nhưng với người già, dữ liệu hay có chỗ lệch, nên mang sẵn những giấy dưới đây ra bàn để cán bộ đối chiếu ngay tại chỗ:

  • Chứng minh nhân dân hoặc căn cước cũ của cha mẹ, kể cả khi đã hết hạn hoặc bị rách. Số cũ giúp cán bộ tìm đúng người và liên kết với hồ sơ cũ.
  • Giấy khai sinh, nếu còn, hoặc bất kỳ giấy tờ có ngày sinh: sổ hưu, thẻ bảo hiểm y tế, quyết định nghỉ hưu, sổ đỏ đứng tên.
  • Giấy tờ của chính người liên hệ: thẻ căn cước của bạn để cán bộ ghi người hỗ trợ.
  • Giấy ra viện, sổ khám bệnh hoặc đơn thuốc gần nhất, chỉ để cán bộ hiểu vì sao phải làm tại nhà; không ai đòi giấy xác nhận khuyết tật mới cho làm.
  • Kính lão, máy trợ thính nếu cha mẹ dùng, để họ nghe và nhìn được khi cán bộ hỏi.
  • Một tờ giấy ghi sẵn thông tin bạn muốn kiểm: họ tên có dấu, ngày tháng năm sinh, tên cha mẹ của người làm thẻ, quê quán. Người già hay trả lời theo trí nhớ, nhiều khi lệch với giấy.

Nếu cha mẹ có tên thường gọi khác tên trong giấy, hoặc năm sinh ngày xưa khai tăng, khai giảm cho đi học, đi làm, đừng cố sửa trong buổi làm thẻ. Thẻ in theo dữ liệu đang có; muốn sửa phải đi đường cải chính hộ tịch riêng, làm sau.

Khi không lấy được vân tay, không ngồi dậy chụp ảnh được

Ngón tay co quắp, run hoặc da mỏng. Người nhà giữ cổ tay, duỗi từng ngón một, lau khô tay trước. Cán bộ thường thử nhiều lần; nếu vẫn không đọc được, họ sẽ ghi nhận tình trạng theo hướng dẫn nghiệp vụ. Bạn không cần lo hồ sơ bị trả chỉ vì vân tay mờ.

Mất ngón, cụt tay, băng bó. Báo ngay từ lúc đăng ký để cán bộ mang đúng thiết bị và biết trước cách xử lý. Thiếu sinh trắc học một phần không làm mất quyền được cấp thẻ.

Không ngồi dậy được. Nâng đầu giường hoặc chèn gối cho người bệnh ở tư thế nửa ngồi, mặt nhìn thẳng. Phía sau đầu nên là một mặt phẳng sáng màu; tấm ga trắng căng trên khung là đủ.

Mắt nhắm, không mở được lâu. Đếm nhịp cho cha mẹ, chụp khi họ vừa mở mắt. Ảnh thẻ của người bệnh không bị đòi khắt khe như ảnh hộ chiếu.

Không nói được, không ký được. Làm căn cước không đòi chữ ký kiểu hợp đồng. Người nhà trả lời các câu hỏi thông tin; cán bộ ghi nhận theo nghiệp vụ.

Trong lúc chờ thẻ, cha mẹ dùng giấy gì

Chứng minh nhân dân đã hết giá trị sử dụng từ đầu năm 2025 theo Luật Căn cước 2023. Nếu cha mẹ bạn còn giữ chứng minh nhân dân, tấm thẻ đó không còn dùng để giao dịch được nữa, dù chưa ghi hạn. Căn cước công dân gắn chip còn hạn thì vẫn dùng bình thường, không bắt buộc đổi sang thẻ mới.

Trong thời gian chờ, những việc định kỳ như lĩnh lương hưu, khám bảo hiểm y tế thường đã có cách xử lý riêng cho người đang làm thẻ. Hỏi thẳng nơi chi trả lương hưu hoặc bệnh viện rằng họ chấp nhận giấy hẹn, giấy xác nhận thông tin cư trú hay thẻ cũ trong khi chờ. Đừng đoán, vì mỗi nơi có quy trình nội bộ khác nhau.

Với ngân hàng, nếu tài khoản của cha mẹ cần cập nhật giấy tờ, bạn thường phải đợi có thẻ mới rồi đưa cha mẹ hoặc mời nhân viên đến. Một số ngân hàng có dịch vụ đến nhà cho khách lớn tuổi; hỏi tổng đài của chính ngân hàng đó, không bấm vào đường dẫn ai gửi qua tin nhắn.

Việc liên quan tài sản của cha mẹ như bán nhà, rút sổ tiết kiệm là chuyện khác hẳn: không phải cứ có thẻ là người nhà làm thay được. Cần cha mẹ còn minh mẫn để ký hoặc uỷ quyền, và người ký phải đúng là chủ tài sản.

Câu nên nói khi đến công an xã và những lỗi người nhà hay gặp

Một câu đủ ý để cán bộ ghi nhận ngay: "Em đến đề nghị làm căn cước tại nhà cho mẹ em, tám mươi hai tuổi, nằm một chỗ sau tai biến, đang ở số nhà mười hai, tổ năm. Mẹ em có chứng minh cũ, chưa có thẻ chip. Em là con, số điện thoại để liên hệ em ghi đây. Anh chị cho em biết khoảng ngày nào đến được để em sắp xếp người ở nhà."

Lỗi thứ nhất: chỉ gọi điện mà không đến. Cuộc gọi dễ bị quên; một lần đến tận nơi, ghi tên vào danh sách, xin giấy hẹn chắc hơn nhiều. Lỗi thứ hai: không ai ở nhà hôm hẹn, hoặc người ở nhà là người giúp việc không biết thông tin của cha mẹ. Cán bộ đến rồi phải về, lần hẹn sau sẽ xa hơn.

Lỗi thứ ba: cố sửa ngày sinh, tên cha mẹ ngay trong buổi làm thẻ. Thẻ in theo dữ liệu dân cư; muốn sửa phải có giấy tờ gốc và đi đường điều chỉnh thông tin, nên tách thành việc riêng. Lỗi thứ tư: nhờ người lạ "lo làm căn cước tại nhà" và đưa tiền. Thủ tục này do công an xã thực hiện, không có ai làm hộ ngoài họ.

Khi nào nên hỏi người trong nghề

Phần lớn trường hợp chỉ cần công an xã là đủ. Nhưng có vài tình huống bạn nên hỏi thêm người hiểu việc. Nếu dữ liệu của cha mẹ có tên khác hẳn với giấy tờ cũ, hoặc trùng với người khác, hãy hỏi cán bộ quản lý cư trú cách xác minh trước khi làm thẻ, đừng để thẻ in ra rồi mới phát hiện.

Nếu bạn làm thẻ vì cần bán, chuyển nhượng, thế chấp tài sản của cha mẹ trong khi cha mẹ đã lẫn, việc cần hỏi là luật sư hoặc công chứng viên, không phải công an. Thẻ căn cước chỉ chứng minh danh tính; còn ai có quyền ký thay người không còn tự quyết được là chuyện giám hộ, có khi phải qua toà án.

Nếu cha mẹ đang hưởng lương hưu, trợ cấp và bị dừng chi trả vì chưa cập nhật giấy tờ, người nên hỏi là cơ quan bảo hiểm xã hội nơi chi trả. Họ biết chính xác cần gì để nối lại, thường nhanh hơn mọi lời truyền miệng.

Câu hỏi thường gặp

Làm căn cước tại nhà cho người già có mất thêm tiền không?

Đây là thủ tục do công an thực hiện theo Luật Căn cước 2023, không có khoản "phí đến nhà" nào phải trả cho cá nhân. Nếu có lệ phí theo quy định thì nộp theo biên lai; ai đòi tiền ngoài biên lai thì từ chối và báo lại công an xã.

Cha mẹ đã lẫn có làm căn cước được không?

Được. Làm thẻ là ghi nhận nhân thân, không phải ký kết hợp đồng, nên người nhà đứng cạnh trả lời giúp. Cán bộ cần chụp ảnh và lấy sinh trắc học, người bệnh chỉ cần ngồi hoặc nằm yên trong vài phút.

Chứng minh nhân dân cũ của cha mẹ chưa ghi hạn thì có còn dùng được không?

Không. Theo Luật Căn cước 2023, chứng minh nhân dân hết giá trị sử dụng từ đầu năm 2025 dù trên thẻ ghi hạn thế nào. Hãy giữ lại tấm thẻ cũ vì số cũ vẫn có ích khi đối chiếu hồ sơ ngân hàng, bảo hiểm.

Cha mẹ ở nhà con tại tỉnh khác thì báo công an nơi nào?

Báo công an xã, phường nơi cha mẹ đang thật sự nằm, vì cán bộ phải đến tận chỗ ở đó. Nếu chưa đăng ký tạm trú ở nhà con, nói rõ khi đến để cán bộ hướng dẫn có cần đăng ký thêm không.

Không lấy được vân tay thì có bị từ chối cấp thẻ không?

Không nên lo điều này. Người già, người bệnh vân tay mờ hoặc mất ngón là chuyện cán bộ gặp thường xuyên, họ ghi nhận tình trạng theo hướng dẫn nghiệp vụ và vẫn cấp thẻ. Báo trước lúc đăng ký để họ chuẩn bị.

Có làm thẻ căn cước cho người đang nằm viện được không?

Tuỳ nơi. Bạn báo công an xã nơi cư trú và hỏi họ có phối hợp làm tại bệnh viện được không. Nếu không được, chờ ra viện rồi đề nghị làm tại nhà; trong lúc đó hỏi bệnh viện cách dùng giấy tờ cũ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138