ThacMac.comThắc Mắc
Con cái và trường học

Bố mẹ ly thân, một bên tự đến trường đón con: trường có được giao con không?

Vợ chồng sống riêng chưa ly hôn, người kia tự đến trường đón con: quyền của mỗi bên, lúc nào trường được từ chối, giấy tờ nên báo trường và cách giữ con khỏi giằng co.

A small Vietnamese boy holds a teacher hand at a school gate in late afternoon while a father waits across the motorbike parking area, wide shot from behind, soft orange light

Khi vợ chồng ly thân nhưng chưa ly hôn, hoặc chưa có quyết định của toà án về việc nuôi con, cả bố và mẹ đều có quyền ngang nhau đối với con theo Luật Hôn nhân và gia đình 2014. Nhà trường vì thế thường không có căn cứ để từ chối giao con cho bố hoặc mẹ đẻ, trừ khi có quyết định của toà án hay cơ quan có thẩm quyền hạn chế quyền đó, hoặc khi việc giao con đang có dấu hiệu nguy hiểm trước mắt.

Điều trường làm được và nên làm là xác minh đúng người, báo ngay cho bên đang trực tiếp chăm con, giữ trẻ an toàn và không để trẻ bị giằng co ở cổng trường. Bài này giúp bạn hiểu ranh giới đó, chuẩn bị giấy tờ để báo trường, thoả thuận với người kia để con không phải chứng kiến tranh chấp, và biết khi nào cần nhờ toà án, công an hay luật sư.

Tình trạng pháp lý nào, trường thường xử lý thế nào

Mức độ trường "được làm gì" phụ thuộc gia đình bạn đang ở giai đoạn nào. Bảng dưới đây là nguyên lý chung; cách làm cụ thể còn tuỳ nội quy đón trả của từng trường:

Tình trạng gia đìnhQuyền đón conTrường thường làm
Ly thân, chưa ai nộp đơn ly hônCả bố và mẹ ngang nhauXác minh danh tính, giao cho bố hoặc mẹ, báo bên kia nếu đã được đề nghị
Đang giải quyết ly hôn, toà chưa quyết địnhVẫn ngang nhau, trừ khi toà áp dụng biện pháp tạm thờiNhư trên; nếu có quyết định tạm thời của toà, làm theo quyết định
Đã ly hôn, toà giao con cho mẹ nuôiMẹ trực tiếp nuôi; bố có quyền thăm theo thoả thuận hoặc quyết địnhĐón trả theo thoả thuận hai bên đã báo trường, hoặc theo người trực tiếp nuôi
Có quyết định hạn chế quyền thăm nom của một bênBên bị hạn chế không được đón ngoài phạm vi cho phépTừ chối giao, báo người trực tiếp nuôi và cơ quan chức năng nếu cần
Có quyết định cấm tiếp xúc vì bạo lực gia đìnhNgười bị cấm không được tiếp cận theo quyết địnhKhông giao, giữ trẻ an toàn, báo công an
Người đón có dấu hiệu say xỉn, đe doạ, không an toànQuyền vẫn có, nhưng an toàn trẻ là trước hếtTạm giữ trẻ, báo bên kia, báo công an nếu cần

Nói ngắn: trường không phân xử ai đúng ai sai trong chuyện vợ chồng. Trường làm theo giấy tờ có giá trị pháp lý và theo nguyên tắc giữ an toàn cho trẻ.

Giấy tờ nên mang tới trường để báo

Nếu bạn là người đang trực tiếp chăm con và lo người kia đến đón bất ngờ, hãy chủ động báo trường bằng giấy tờ, không chỉ bằng lời. Danh sách dưới đây giúp trường có căn cứ hành động đúng:

  • Đơn đề nghị gửi ban giám hiệu, nêu tình trạng gia đình, đề nghị trường báo ngay cho bạn khi có người khác đến đón con.
  • Danh sách người đón đã đăng ký: tên, quan hệ với con, ảnh, số giấy tờ tuỳ thân, cách liên lạc; cập nhật khi thay đổi.
  • Quyết định hoặc bản án của toà án về việc nuôi con, nếu đã có, bản sao có chứng thực.
  • Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời của toà án, nếu có.
  • Quyết định cấm tiếp xúc, hoặc giấy tờ liên quan vụ việc bạo lực gia đình, nếu có.
  • Văn bản thoả thuận giữa hai vợ chồng về lịch đón trả con, nếu hai bên đã thống nhất được.
  • Cách liên lạc với bạn và một người lớn dự phòng mà trường gọi được ngay.

Nếu chưa có quyết định nào của toà, đừng đề nghị trường "không giao con cho bố/mẹ". Trường thường không làm được điều đó. Hãy đề nghị trường báo ngay cho bạn và không để trẻ bị giằng co.

Thoả thuận lịch đón trả với người kia

Cách bảo vệ con tốt nhất là hai người lớn tự thống nhất được, để con không phải đứng giữa cổng trường nhìn bố mẹ cãi nhau. Ngay cả khi quan hệ căng, một văn bản thoả thuận ngắn vẫn đáng thử:

  1. Chọn kênh ít căng thẳng nhất. Tin nhắn thay vì gặp mặt, hoặc nhờ một người cả hai tin tưởng làm trung gian.
  2. Đề nghị lịch cụ thể. Ví dụ: mẹ đón các ngày trong tuần; bố đón chiều thứ sáu, trả tối chủ nhật; ngày lễ chia đôi.
  3. Ghi người đón thay. Mỗi bên được nhờ ai đón thay khi bận, báo trước cho bên kia bao lâu.
  4. Ghi cách báo khi thay đổi. Báo trước tối thiểu một ngày, trừ trường hợp con ốm.
  5. Ký, mỗi người giữ một bản, gửi một bản cho trường.
  6. Xem lại sau một tháng. Chỗ nào không chạy, sửa cho phù hợp.

Mẫu tin nhắn mở lời: "Mình nghĩ con cần được gặp cả bố lẫn mẹ mà không phải thấy hai ta căng thẳng ở trường. Mình đề nghị một lịch đón cố định như sau, anh xem rồi góp ý nhé." Nếu người kia không hợp tác, đó là lúc cần hoà giải hoặc nhờ toà án quyết định.

Nếu người kia đã đón con đi và không trả

Đây là tình huống làm nhiều phụ huynh hoảng nhất. Khi chưa có quyết định của toà, việc một bên đón con về ở với mình chưa hẳn là vi phạm, vì cả hai đều có quyền với con. Nhưng nếu người kia giấu con, không cho bạn liên lạc, đưa con đi xa, hoặc con có nguy cơ bị tổn hại, bạn cần hành động ngay.

Trước hết, xác định con đang ở đâu và có an toàn không: liên lạc với người kia, với gia đình bên đó. Ghi lại thời gian, nội dung các lần liên lạc. Nếu có dấu hiệu con gặp nguy hiểm, bị bạo lực, hoặc người kia đe doạ, báo ngay công an xã, phường nơi bạn ở hoặc nơi con đang ở.

Tiếp theo, đề nghị hoà giải: hoà giải ở cơ sở tại khu dân cư, hoặc nếu đã nộp đơn ly hôn thì hoà giải trong quá trình toà án giải quyết. Nếu tình hình cấp bách, có thể đề nghị toà án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời để giao con cho một bên chăm sóc trong thời gian giải quyết vụ việc. Đây là phần nên có luật sư hướng dẫn.

Trong mọi tình huống, đừng tự tới trường hay tới nhà người kia giằng con về. Trẻ chứng kiến cảnh giành giật giữa bố mẹ để lại tổn thương lâu dài hơn nhiều so với vài ngày xa một bên.

Áp vào nhà mình: ba trường hợp giả định

Chị Ngọc ở phường C, ly thân ba tháng, chưa nộp đơn ly hôn. Chồng cũ thỉnh thoảng đến trường đón con về nhà nội không báo trước. Chị không đề nghị trường cấm, mà gửi đơn đề nghị trường gọi cho chị mỗi khi có người khác ngoài danh sách đến đón. Sau đó chị nhắn chồng đề xuất lịch cố định: anh đón chiều thứ sáu. Anh đồng ý, gửi bản thoả thuận cho cô chủ nhiệm.

Anh Phúc đã ly hôn, toà giao con cho vợ cũ nuôi. Anh muốn đón con ngày sinh nhật của bé mà vợ cũ không đồng ý. Anh không tự tới trường, vì trường sẽ làm theo quyết định giao con và thoả thuận đã báo. Anh nhắn vợ cũ đề nghị một buổi chiều, kèm đề xuất đưa con về đúng giờ, rồi nhờ người thân hai bên nói giúp.

Chị Vân đang có quyết định cấm tiếp xúc với chồng vì bạo lực gia đình. Chị mang bản sao quyết định tới trường ngay hôm nhận được, gặp hiệu trưởng và giáo viên chủ nhiệm, đề nghị trường không giao con và gọi công an nếu chồng tới. Chị cũng xin trường cho người đón cố định là em gái, có ảnh và giấy tờ trong hồ sơ.

Nói với con và những lỗi người lớn hay mắc

Trong chuyện đón con, người chịu áp lực nhiều nhất lại là đứa trẻ đứng ở cổng trường. Vài điều nên làm và nên tránh:

  • Nên: nói với con lịch đón trả trước mỗi tuần, bằng lời dễ hiểu: "Thứ sáu bố đón con, chủ nhật con về với mẹ." Trẻ biết trước thì bớt lo.
  • Nên: dặn con rằng nếu có người lạ hoặc người không có trong lịch đến đón, con ở lại với cô và chờ cô gọi bố mẹ.
  • Tránh: dặn con "bố đến đón thì đừng đi", "gặp mẹ thì chạy đi". Con bị đặt vào thế phải chọn phe giữa hai người mình thương.
  • Tránh: kể cho giáo viên, phụ huynh khác chuyện xấu của người kia trước mặt con.
  • Tránh: dùng việc đón con để trả đũa, như cố tình đón sớm khi biết người kia sẽ đến, hoặc không trả con đúng hẹn.
  • Tránh: nhờ giáo viên chủ nhiệm truyền lời giữa hai vợ chồng; giáo viên không phải người hoà giải.

Nếu bạn thấy mình đã mắc vài điều trên, chỉ cần dừng lại từ hôm nay. Trẻ hồi phục nhanh khi người lớn quanh mình bình tĩnh trở lại.

Khi nào nên hỏi người trong nghề

Hỏi luật sư khi bạn đang tính nộp đơn ly hôn và muốn giành quyền trực tiếp nuôi con, khi người kia giấu con hoặc đưa con đi xa, khi cần đề nghị toà án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời, hay khi cần soạn thoả thuận nuôi con có giá trị. Luật sư sẽ xem hoàn cảnh hai bên, điều kiện chăm con, ý kiến của con nếu con đủ lớn, để nói đường nào hợp lý; không ai hứa trước kết quả.

Hỏi công an xã, phường ngay khi có bạo lực, đe doạ, hoặc khi con có thể đang gặp nguy hiểm. Hỏi tổ hoà giải ở khu dân cư, cán bộ tư pháp ở Uỷ ban nhân dân cấp xã khi hai bên cần người đứng giữa để thống nhất lịch đón trả. Hỏi toà án khu vực về thủ tục ly hôn, yêu cầu giải quyết việc nuôi con, thay đổi người trực tiếp nuôi con.

Hỏi chuyên viên tâm lý học đường hoặc bác sĩ tâm lý nhi khi con có dấu hiệu lo âu, khóc khi tan học, sợ người đến đón, hay nói những câu như "con có lỗi làm bố mẹ chia tay". Trẻ trong gia đình ly thân cần được giải thích phù hợp với tuổi và có người lớn lắng nghe ngoài bố mẹ.

Câu hỏi thường gặp

Chưa ly hôn, mẹ có quyền bảo trường không giao con cho bố không?

Khi chưa có quyết định của toà án hay cơ quan có thẩm quyền, bố và mẹ có quyền ngang nhau với con, nên trường thường không có căn cứ từ chối giao con cho bố. Mẹ nên đề nghị trường báo ngay khi bố đến đón và bàn lịch đón trả với bố.

Trường giao con cho bố mà không báo mẹ thì trường có lỗi không?

Nếu không có quyết định nào hạn chế quyền của bố và mẹ chưa đề nghị trường báo trước, việc giao con cho bố đẻ thường không trái quy định. Nếu mẹ đã gửi đề nghị bằng văn bản mà trường không báo, mẹ có thể phản ánh với ban giám hiệu.

Ông bà nội đến trường đón cháu có được không?

Ông bà không phải cha mẹ nên thường phải có tên trong danh sách người đón do bố hoặc mẹ đăng ký, hoặc được bố mẹ báo trước. Nếu không có, trường nên liên lạc với bố mẹ trước khi giao trẻ.

Con lớn rồi, con muốn về với bố thì trường có cho không?

Với học sinh lớn tự đi về, trường ít khi can thiệp vào việc con về nhà ai. Ý kiến của con được toà án xem xét khi giải quyết việc nuôi con, nhất là khi con đủ lớn. Bố mẹ nên nói chuyện với con thay vì để con tự xử lý giữa hai người.

Có nên nhờ trường làm chứng chuyện người kia hay đến đón con không?

Trường có thể xác nhận những sự việc giáo viên trực tiếp chứng kiến khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu, nhưng không nên kéo giáo viên vào tranh chấp gia đình. Bạn tự ghi lại ngày giờ, tin nhắn, và hỏi luật sư về cách thu thập chứng cứ phù hợp.

Người kia đón con về rồi tắt máy, không liên lạc được thì làm gì?

Liên lạc với gia đình bên đó để biết con ở đâu và có an toàn không. Nếu không tìm được hoặc có dấu hiệu nguy hiểm, báo công an xã, phường ngay. Sau đó hỏi luật sư về việc đề nghị toà án áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138