Con nhận tin "có thể ở lại lớp" vào cuối năm thường chưa phải là kết quả cuối cùng. Với trung học cơ sở và trung học phổ thông, phần lớn học sinh chưa đủ điều kiện lên lớp được kiểm tra lại các môn chưa đạt hoặc rèn luyện trong hè; ở tiểu học, học sinh chưa hoàn thành được giáo viên kèm thêm rồi đánh giá lại. Chỉ khi qua đợt đó vẫn chưa đạt, hoặc nghỉ học quá số buổi cho phép, con mới thật sự học lại lớp cũ.
Vì thế việc cần làm ngay là hỏi trường cho rõ con đang ở trường hợp nào, môn nào, lịch kiểm tra lại ngày nào, rồi dùng mùa hè cho đúng chỗ. Không có kênh "xin" để được lên lớp ngoài các bước theo quy chế đánh giá của Bộ Giáo dục và Đào tạo; nếu con đã phải học lại, việc của bố mẹ là giúp con bước vào năm học mới không mang nỗi xấu hổ.
Con đang ở trường hợp nào: đọc đúng thông báo của trường
Các trường thường thông báo bằng phiếu liên lạc, sổ liên lạc điện tử hoặc giáo viên nhắn. Câu chữ hay gây hiểu lầm, nhất là giữa "kiểm tra lại" và "ở lại lớp". Bảng dưới đây giúp bạn đọc ra con đang ở đâu:
| Trường ghi hoặc nói | Nghĩa là gì | Việc của gia đình |
|---|---|---|
| Phải kiểm tra lại môn A, môn B | Kết quả học tập chưa đạt, còn cơ hội trong hè | Hỏi lịch, phạm vi kiến thức, hình thức kiểm tra |
| Phải rèn luyện trong hè | Kết quả rèn luyện chưa đạt, giao về địa phương theo dõi | Hỏi nhiệm vụ cụ thể, ai nhận xét, nộp lại cho trường khi nào |
| Tiểu học: chưa hoàn thành chương trình lớp học | Cần kèm cặp thêm, đánh giá lại | Hỏi nội dung con còn hụt, ai kèm, khi nào đánh giá lại |
| Nghỉ học quá số buổi quy định | Không đủ điều kiện lên lớp vì chuyên cần | Kiểm lại sổ điểm danh, giấy tờ xin phép đã nộp |
| Ở lại lớp sau khi kiểm tra lại hoặc rèn luyện hè | Kết quả cuối cùng, học lại lớp cũ | Hỏi lớp xếp mới, chuẩn bị tâm lý cho con |
Ở cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông, số buổi nghỉ học được cộng cả có phép lẫn không phép. Nếu trường báo con nghỉ quá số buổi, bạn nên đối chiếu với sổ điểm danh và các lần xin phép, vì nhầm lẫn khi cộng buổi nghỉ không phải chuyện hiếm.
Hỏi trường những gì ngay trong tuần nhận tin
Nhiều phụ huynh chỉ biết "con phải thi lại" mà không biết thi phần nào, nên hè ôn lan man. Một buổi gặp giáo viên chủ nhiệm, hoặc một tin nhắn đủ ý, giúp bạn có đủ thông tin để lập kế hoạch:
- Con chưa đạt môn nào, điểm trung bình hoặc mức đánh giá môn đó là bao nhiêu, thiếu bao nhiêu thì đạt.
- Con có phải kiểm tra lại không, hay chỉ rèn luyện hè, hay cả hai.
- Lịch kiểm tra lại: ngày nào, ở đâu, mang theo gì, có được thi lại lần nữa nếu ốm đúng hôm đó không.
- Phạm vi kiến thức: học kỳ nào, chương nào, đề tự luận hay trắc nghiệm, xin được đề cương không.
- Nếu rèn luyện hè: nhiệm vụ cụ thể là gì, ai ở địa phương nhận xét, nộp lại cho trường vào lúc nào.
- Với tiểu học: con còn hụt kỹ năng nào cụ thể (đọc, viết, tính), ai kèm, đánh giá lại khi nào.
- Nếu ở lại vì nghỉ nhiều: danh sách các buổi nghỉ trường ghi nhận, để bạn đối chiếu.
Mẫu tin nhắn ngắn: "Thưa cô, gia đình nhận được thông báo cháu phải kiểm tra lại môn toán. Cô cho gia đình xin lịch, phạm vi kiến thức và đề cương nếu có, để gia đình cùng cháu ôn trong hè. Cảm ơn cô."
Kế hoạch tám tuần hè cho con phải kiểm tra lại
Mùa hè đủ dài để lấy lại một môn nếu chia đều và bắt đầu sớm. Kế hoạch dưới đây giả định kỳ kiểm tra lại vào cuối hè, môn hụt là toán; đổi môn thì giữ nguyên nhịp:
- Tuần 1: nghỉ ngơi thật và chẩn đoán. Cho con nghỉ ba bốn ngày không học, rồi cho làm lại một đề kiểm tra cuối kỳ cũ để xem hụt ở chương nào.
- Tuần 2 đến 4: lấp chỗ hụt gốc. Mỗi ngày bốn mươi lăm phút đến một tiếng, buổi sáng, ôn từ chương con yếu nhất. Nhiều em hụt toán lớp bảy vì chưa vững phân số lớp sáu, phải lùi về đó trước.
- Tuần 5 đến 6: làm bài theo đề cương. Mỗi tuần hai đề rèn, chữa kỹ từng lỗi, ghi lỗi vào một cuốn sổ riêng.
- Tuần 7: làm đề đúng giờ. Ngồi bàn, bấm giờ như trong phòng thi, sau đó chữa và ôn lại sổ lỗi.
- Tuần 8: giảm tải. Chỉ ôn sổ lỗi, ngủ đủ, chuẩn bị đồ dùng, đi xem đường tới phòng thi nếu thi ở trường khác.
Nếu bạn không kèm được, tìm một người kèm biết dạy lại từ gốc chứ không chỉ luyện đề. Học sinh ở lại lớp thường không thiếu chăm chỉ mà thiếu một mảng kiến thức nền, luyện đề nhiều mà không lấp mảng đó thì vẫn hổng.
Nếu con phải rèn luyện trong hè
Rèn luyện trong hè áp dụng với học sinh có kết quả rèn luyện cả năm chưa đạt. Nhà trường giao nhiệm vụ, thường là tham gia việc của khu dân cư, sinh hoạt hè ở địa phương, giúp việc có ích, và chính quyền hoặc đoàn thể nơi cư trú nhận xét. Hết hè, gia đình nộp nhận xét đó lại cho trường để xét lại.
Việc của phụ huynh là làm cho con thật sự tham gia, không phải "xin chữ ký cho xong". Hỏi rõ nơi tiếp nhận ở xã, phường của bạn, thường là đoàn thanh niên hoặc cán bộ văn hoá xã hội; đưa con đến trình diện, hỏi lịch sinh hoạt; giữ ảnh, ghi chép các buổi con tham gia. Đến cuối hè mới chạy đi xin nhận xét thì vừa khó xin, vừa không giúp con thay đổi điều đã khiến con bị đánh giá chưa đạt.
Cùng lúc, nói chuyện thẳng với con về lý do: đánh nhau, vô lễ, bỏ tiết, hay điều gì khác. Rèn luyện hè không phải hình phạt để chịu đựng cho qua, mà là một mùa hè để con làm lại tiếng nói của mình ở trường. Nếu nguyên nhân là chuyện bạn bè xấu hoặc chuyện trên mạng, đây là lúc bạn cùng con sắp xếp lại các mối quan hệ đó.
Nói với con thế nào khi con thật sự phải học lại
Ở lại lớp làm trẻ xấu hổ nhất không phải vì phải học lại bài, mà vì phải đi qua lớp cũ, gặp bạn cũ và nghe họ hàng hỏi. Mấy điều sau giúp con đứng dậy nhanh hơn:
- Nói rõ sự thật một lần, ngắn gọn, không nhắc đi nhắc lại: "Năm nay con học lại lớp tám. Bố mẹ biết con buồn. Năm sau mình làm khác."
- Không so sánh con với anh chị, với con nhà hàng xóm, không kể chuyện con với họ hàng.
- Cùng con chọn một hai mục tiêu cụ thể cho năm học lại, ví dụ lấy vững toán, không nghỉ học không phép, chứ không phải "học giỏi lên".
- Hỏi con muốn ngồi chỗ nào, có muốn cô giới thiệu với lớp mới không, hay để con tự làm quen.
- Dặn trước câu trả lời khi bị hỏi: "Mình học lại để chắc kiến thức." Có câu sẵn, con đỡ lúng túng.
- Để ý dấu hiệu con buồn kéo dài, thu mình, nói những câu tiêu cực về bản thân, và tìm người chuyên môn nếu có.
Học lại một năm không quyết định tương lai của con. Điều quyết định là con có lấp được chỗ hụt và có giữ được lòng tin vào bản thân hay không, và phần sau phụ thuộc nhiều vào cách bố mẹ phản ứng trong mấy tuần đầu.
Áp vào nhà mình: ba trường hợp giả định
Bạn Minh lớp bảy, ở phường C, phải kiểm tra lại toán. Mẹ xin đề cương, cho Minh làm lại đề cuối kỳ thì thấy em sai gần hết phần phân số và số âm, tức là hụt từ lớp sáu. Ba tuần đầu hè chỉ ôn lại hai chương đó, bốn tuần sau mới luyện đề lớp bảy. Cuối hè Minh đạt và lên lớp tám.
Bạn Hà lớp mười, phải rèn luyện trong hè vì bỏ tiết nhiều lần. Bố đưa Hà tới đoàn thanh niên phường trình diện, Hà tham gia dọn vệ sinh khu phố và trông lớp học hè cho các em nhỏ mỗi sáng thứ bảy. Bố giữ ảnh từng buổi, cuối hè xin nhận xét và nộp lại cho trường đúng hạn.
Bé Bin lớp hai chưa hoàn thành môn tiếng Việt. Cô báo bé đọc còn đánh vần chậm. Mẹ đọc cùng bé mỗi tối hai mươi phút bằng truyện tranh bé thích, cô kèm thêm vài buổi đầu hè. Khi đánh giá lại, bé đọc trôi hơn hẳn. Mẹ cũng hỏi cô có nên đưa bé đi đánh giá khó khăn về đọc không, cô hẹn theo dõi thêm sang lớp ba.
Lỗi hay gặp và khi nào nên hỏi người trong nghề
Đi "xin điểm", nhờ người quen ở trường. Không có kênh nào như vậy hợp lệ, lại làm con hiểu rằng kết quả là thứ có thể xin. Nếu bạn cho rằng điểm bị tính sai, hãy đề nghị trường xem lại bằng văn bản.
Ôn luyện đề dồn dập ngay tuần đầu hè. Con chưa kịp nghỉ đã mệt, đến tuần thứ năm thì bỏ. Chia đều tốt hơn ôn dồn.
Không kiểm lại số buổi nghỉ. Có em ở lại vì chuyên cần mà gia đình đã nộp giấy xin phép ốm nhưng giấy không vào sổ. Đối chiếu sớm, mang theo bản sao giấy khám, giấy xin phép.
Hỏi chuyên viên tâm lý học đường hoặc bác sĩ tâm lý nhi khi con buồn kéo dài, không muốn đi học sau tin ở lại lớp, hoặc khi lý do học hụt là con khó tập trung, chậm đọc, khó ghi nhớ từ lâu. Những khó khăn học tập đặc thù cần được đánh giá bởi người chuyên môn, không chỉ cần học thêm.
Hỏi ban giám hiệu, sau đó là Uỷ ban nhân dân cấp xã hoặc Sở Giáo dục và Đào tạo khi bạn cho rằng kết quả đánh giá chưa đúng quy chế và trường không giải thích thoả đáng. Trường tiểu học, trung học cơ sở do xã quản lý; trung học phổ thông do Sở quản lý.
Câu hỏi thường gặp
Có xin được cho con lên lớp mà không phải kiểm tra lại không?
Không có cách xin như vậy theo quy chế. Con chỉ lên lớp khi đạt các điều kiện đánh giá, hoặc khi kiểm tra lại, rèn luyện hè đạt yêu cầu. Nếu bạn thấy điểm bị tính sai, đề nghị trường xem lại bằng văn bản.
Con ốm đúng hôm kiểm tra lại thì sao?
Báo trường ngay trong ngày, nộp giấy khám hoặc giấy ra viện, và hỏi trường cách sắp xếp kiểm tra bù. Mỗi trường có cách xử lý cụ thể, nên hỏi trước kỳ kiểm tra để biết phải làm gì nếu có chuyện bất ngờ.
Học sinh tiểu học có bị ở lại lớp không?
Có thể, nhưng hiếm hơn. Học sinh tiểu học chưa hoàn thành chương trình lớp học được giáo viên kèm cặp, giúp đỡ thêm rồi đánh giá lại. Sau đó vẫn chưa hoàn thành thì có thể học lại lớp đó. Hỏi cô cụ thể con hụt kỹ năng nào.
Nghỉ học có giấy xin phép vẫn bị tính là nghỉ không?
Ở trung học cơ sở và trung học phổ thông, buổi nghỉ có phép vẫn được cộng vào tổng số buổi nghỉ khi xét điều kiện lên lớp. Vì thế nếu con phải nghỉ dài vì ốm, nên trao đổi sớm với trường để được hướng dẫn cách học bù.
Học lại lớp cũ có được chuyển sang trường khác không?
Có thể xin chuyển trường theo thủ tục chuyển trường thông thường, nếu trường bên kia còn chỉ tiêu và đồng ý tiếp nhận. Nên cân nhắc: đổi trường giúp con tránh ánh nhìn bạn cũ, nhưng con lại phải làm quen từ đầu.
Có nên thuê gia sư suốt hè cho con thi lại không?
Nên nếu bạn không kèm được và tìm được người biết dạy lại phần nền con hụt. Không cần học kín lịch cả ngày; mỗi ngày một buổi đều đặn cùng phần tự làm bài của con hiệu quả hơn học dồn nhiều buổi rồi bỏ.