Theo Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra cho người khác, nên khi chó thả rông lao ra làm bạn ngã xe, bạn có quyền yêu cầu chủ chó bồi thường chi phí chữa trị và sửa xe. Trừ khi bạn hoàn toàn có lỗi, ví dụ chạy quá nhanh trong ngõ nhỏ hoặc cố tình đuổi theo con chó, thì chủ chó có thể được giảm hoặc không phải bồi thường.
Khó khăn thật sự không nằm ở luật mà ở chứng minh: con chó của ai, nó có thật sự làm bạn ngã không, thiệt hại bao nhiêu. Bài dưới đây chỉ cách ghi nhận tại chỗ, cách nói chuyện với chủ chó để không biến thành cãi vã hàng xóm, và lúc nào nên nhờ công an xã, phường.
Luật nói gì về súc vật gây thiệt hại
Bộ luật Dân sự 2015 có quy định riêng về bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra. Nguyên tắc là chủ sở hữu súc vật phải bồi thường thiệt hại do súc vật gây ra cho người khác. Nếu người bị thiệt hại hoàn toàn có lỗi thì chủ sở hữu không phải bồi thường. Nếu có người thứ ba hoàn toàn có lỗi làm súc vật gây thiệt hại, ví dụ ai đó cố tình thả chó nhà người khác ra, thì người đó bồi thường.
Trường hợp súc vật bị chiếm hữu trái phép mà gây thiệt hại thì người chiếm hữu trái phép bồi thường. Còn khi cả chủ chó và người bị thiệt hại cùng có lỗi, ví dụ chó thả rông và người đi xe chạy quá nhanh, trách nhiệm chia theo mức lỗi của mỗi bên.
Ngoài trách nhiệm bồi thường, việc để chó chạy rông ra nơi công cộng, không xích, không rọ mõm có thể vi phạm quy định về nuôi chó ở khu dân cư của địa phương. Đây là phần xử lý hành chính do UBND cấp xã và công an xã, phường đảm nhiệm, tách biệt với chuyện bồi thường giữa bạn và chủ chó.
Ghi nhận ngay tại chỗ
Ngay sau cú ngã, đầu óc thường rối. Nếu tự đứng lên được, làm những việc sau trước khi đứng ra nói chuyện với ai.
- Kéo xe vào lề, tắt máy, kiểm tra tay chân, đầu cổ. Đau nhiều thì gọi người nhà, đừng cố chạy xe về.
- Chụp ảnh con chó nếu nó còn ở đó, chụp cổng nhà nơi nó chạy ra, chụp vị trí ngã và vệt trượt trên đường.
- Chụp xe từ nhiều phía: gương, đèn, ốp nhựa, tay phanh, chỗ bị trầy.
- Hỏi người xung quanh con chó của nhà nào. Người bán hàng, người ngồi quán thường biết rõ.
- Xin tên và cách liên lạc của một hai người chứng kiến.
- Nhìn quanh có camera của nhà dân, cửa hàng hướng ra đoạn đường không, nhờ họ giữ lại đoạn ghi hình.
- Đi khám trong ngày, kể cả khi chỉ thấy trầy xước, và nói rõ với bác sĩ là bị ngã xe.
Đoạn camera là bằng chứng mạnh nhất cho thấy con chó chạy ra từ đâu và có làm bạn ngã thật hay không. Nhiều đầu ghi hình tự ghi đè sau vài ngày, vì vậy xin sớm, tốt nhất là ngay trong ngày.
Lỗi thuộc về ai: một số tình huống thường gặp
Cách chia trách nhiệm phụ thuộc diễn biến cụ thể. Bảng dưới chỉ để bạn hình dung, không thay cho đánh giá của cơ quan chức năng hay toà án.
| Diễn biến | Hướng trách nhiệm thường được xem xét |
|---|---|
| Chó thả rông lao ra trước mũi xe khi bạn đi đúng tốc độ | Chủ chó bồi thường |
| Chó được xích nhưng dây đứt, chạy ra đường | Chủ chó vẫn có trách nhiệm vì không giữ được súc vật |
| Bạn phóng nhanh trong ngõ nhỏ, đông trẻ con và vật nuôi | Có thể chia lỗi, bạn chịu một phần |
| Bạn tự trêu, đuổi con chó rồi ngã | Chủ chó có thể không phải bồi thường |
| Chó hoang không rõ chủ | Khó đòi bồi thường; phản ánh với UBND cấp xã về chó thả rông |
| Ai đó mở cổng thả chó nhà người khác ra | Người có lỗi làm chó thoát ra có thể phải bồi thường |
Hai dòng giữa là nơi hay cãi nhau nhất. Ảnh chụp, camera và lời người chứng kiến về tốc độ, vị trí của bạn sẽ quyết định phần lỗi. Hãy trung thực khi kể lại diễn biến; người nghe thường nhận ra khi câu chuyện được "chỉnh" cho có lợi.
Nói chuyện với chủ chó sao cho không thành thù
Chủ chó thường là hàng xóm trong cùng xã, cùng phường, có khi gặp nhau hằng ngày. Cách nói chuyện quyết định chuyện kết thúc trong một buổi hay kéo dài nhiều tháng.
- Chờ bình tĩnh lại. Đừng nói chuyện bồi thường khi đang đau và giận. Hẹn lại sau khi đi khám, có kết quả và báo giá sửa xe.
- Mở đầu bằng sự việc, không phán xét: "Chiều qua con chó vàng nhà mình chạy ra, em tránh không kịp nên ngã. Em có ảnh và camera nhà bên cạnh ghi lại."
- Đưa chi phí cụ thể: tiền khám, tiền thuốc, báo giá sửa xe, có giấy tờ kèm theo. Con số có giấy tờ dễ được chấp nhận hơn con số ước chừng.
- Nghe phía họ: họ có thể đưa ra chuyện bạn chạy nhanh, chuyện con chó vốn được xích. Ghi nhận, đối chiếu với bằng chứng.
- Đề xuất một con số và cách trả, chấp nhận chia nếu bạn cũng có phần lỗi.
- Ghi thành giấy thoả thuận có chữ ký hai bên, nêu khoản đã trả và hai bên không còn khiếu nại.
Anh Tâm chạy xe công nghệ ở xã K ngã vì một con chó chạy ra từ nhà đầu ngõ. Anh hẹn chủ nhà hôm sau, mang theo giấy khám và báo giá thay ốp đầu xe. Chủ nhà xin lỗi, trả tiền sửa xe và tiền thuốc, hứa làm lại cổng để chó không chui ra được. Một buổi nói chuyện nhẹ nhàng đổi được cả lời hứa làm cổng, thứ mà kiện tụng không mang lại.
Khi chủ chó không nhận hoặc không chịu trả
Nhờ hoà giải ở cơ sở. Gửi đề nghị tới tổ hoà giải của thôn, tổ dân phố hoặc UBND cấp xã. Nhiều vụ dứt ở bước này vì có người đứng giữa và có biên bản.
Trình báo công an xã, phường. Nhất là khi thương tích nặng hoặc khi việc thả rông chó lặp lại nhiều lần trong khu. Cơ quan chức năng có thể xử lý phần vi phạm quy định về nuôi chó.
Khởi kiện dân sự. Khi khoản thiệt hại lớn và các bước trên không có kết quả, bạn có thể khởi kiện tại toà án khu vực nơi bị đơn cư trú. Trước khi làm, nên hỏi luật sư để biết hồ sơ của mình đủ mạnh chưa.
Ghi lại mọi lần trao đổi. Tin nhắn, biên bản hoà giải, giấy hẹn đều là bằng chứng cho thấy bạn đã thiện chí thương lượng trước khi đi xa hơn.
Ước các khoản có thể yêu cầu
Khi ngồi lại với chủ chó, bạn nên đưa ra một bảng kê thay vì một con số tròn. Bảng dưới liệt kê các khoản thường gặp sau một cú ngã xe và giấy tờ đi kèm từng khoản.
| Khoản | Giấy tờ kèm theo | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tiền khám, chụp chiếu, thuốc | Hoá đơn, biên lai, đơn thuốc | Cộng cả các lần tái khám |
| Tiền tiêm phòng nếu bị cắn, cào | Phiếu tiêm, biên lai | Làm theo chỉ định của cơ sở y tế |
| Sửa xe | Báo giá hoặc hoá đơn của tiệm | Chỉ tính hư hỏng do cú ngã này |
| Đồ dùng bị hỏng | Ảnh chụp, giá mua tham khảo | Điện thoại, mũ bảo hiểm, kính |
| Thu nhập bị mất trong những ngày nghỉ | Giấy nghỉ việc, chứng từ thu nhập | Người làm tự do dùng sổ ghi chép, sao kê |
| Đi lại để khám, sửa xe | Hoá đơn, lịch sử chuyến xe | Khoản nhỏ, có thể bỏ qua nếu muốn êm |
Bảng kê có chứng từ giúp chủ chó thấy bạn không đòi quá mức, và giúp tổ hoà giải hoặc toà án tính toán nếu vụ việc đi xa hơn. Khoản bù đắp tổn thất tinh thần cũng có thể được yêu cầu khi có thương tích, nhưng mức cụ thể nên để luật sư tư vấn.
Phòng trước khi hay đi qua đoạn đường có chó thả rông
Những đoạn đường làng, ngõ nhỏ có nhiều nhà nuôi chó thường để cổng mở ban ngày. Người đi xe hằng ngày qua đó có thể giảm rủi ro bằng vài thói quen đơn giản.
- Giảm tốc khi đi ngang các cổng nhà mở, nhất là đoạn có trẻ con và vật nuôi chơi ở mép đường.
- Giữ hai tay trên tay lái, không vừa đi vừa xem điện thoại ở những đoạn này.
- Khi chó lao ra, phanh đều và giữ thẳng tay lái; đánh lái gấp ở tốc độ cao là lúc dễ ngã nhất.
- Không dừng lại trêu hay đuổi chó; nhiều con chỉ đuổi theo xe đang chạy rồi tự quay về.
- Nếu một đoạn đường lặp lại tình trạng chó đuổi xe, phản ánh với tổ trưởng tổ dân phố, trưởng thôn hoặc UBND cấp xã kèm địa chỉ nhà nuôi.
- Với trẻ đi xe đạp đến trường qua đoạn đó, dặn con xuống dắt xe khi bị chó đuổi thay vì cố đạp nhanh.
Phản ánh sớm bằng văn bản cũng là bằng chứng hữu ích: nếu về sau có người bị ngã ở đoạn đường ấy, việc địa phương và chủ nuôi đã được nhắc nhở cho thấy chủ chó biết rõ nguy cơ mà không khắc phục.
Khi nào nên hỏi luật sư, bác sĩ
Bạn nên hỏi luật sư khi thương tích nặng, phải nghỉ làm dài ngày; khi chủ chó phủ nhận con chó là của mình dù có người chứng kiến; khi hai bên không thống nhất về lỗi; hoặc khi bạn định khởi kiện. Luật sư sẽ xem bằng chứng bạn có, ước khoản bồi thường hợp lý và chỉ ra các bước tiếp theo.
Về sức khoẻ, ngã xe có thể gây chấn thương đầu, cổ tay, khớp gối mà vài ngày sau mới đau rõ. Nếu đau đầu tăng dần, buồn nôn, chóng mặt, tê yếu tay chân hoặc đau không giảm, hãy đi khám lại ngay. Nếu bị chó cắn hoặc cào trong lúc ngã, đến cơ sở y tế trong ngày để được tư vấn về phòng bệnh dại; đừng tự đánh giá là "chỉ xước nhẹ". Mọi lần khám, giữ lại giấy tờ để cộng vào khoản yêu cầu bồi thường.
Câu hỏi thường gặp
Chó của nhà hàng xóm cắn khi mình đi ngang thì đòi bồi thường giống ngã xe không?
Về nguyên lý, chủ chó vẫn phải bồi thường thiệt hại do chó gây ra theo Bộ luật Dân sự 2015, gồm chi phí tiêm phòng, điều trị và thu nhập bị mất. Đi khám ngay trong ngày và ghi lại thông tin con chó, chủ chó.
Đâm phải chó làm nó chết, chủ chó đòi đền thì sao?
Nếu con chó thả rông lao ra và bạn đi đúng luật, chủ chó là bên có lỗi khi không giữ được vật nuôi. Đòi hỏi bạn đền con chó thường khó có căn cứ. Giữ ảnh, camera và lời người chứng kiến để trình bày.
Không biết con chó của ai thì làm gì?
Hỏi người xung quanh, xem camera khu vực. Nếu vẫn không xác định được, phản ánh với UBND cấp xã về tình trạng chó thả rông tại đoạn đường đó để địa phương xử lý, dù khó đòi được bồi thường.
Có cần công an lập biên bản cho một vụ ngã xe vì chó không?
Không bắt buộc nếu hai bên tự thoả thuận được. Nhưng khi thương tích nặng hoặc chủ chó không nhận trách nhiệm, biên bản của công an xã, phường giúp ghi nhận sự việc rõ ràng ngay từ đầu.
Bảo hiểm xe máy có trả khi ngã vì chó không?
Bảo hiểm bắt buộc trách nhiệm dân sự chỉ trả cho thiệt hại bạn gây ra cho người khác, không trả cho chính bạn. Nếu bạn có bảo hiểm tai nạn cá nhân hoặc bảo hiểm vật chất xe, đọc điều khoản và hỏi đơn vị bảo hiểm.