ThacMac.comThắc Mắc
Thuế cá nhân và hộ kinh doanh

Bị trừ 10% tiền làm thêm, cộng tác viên: có lấy lại được không và làm thế nào?

Tiền làm thêm, cộng tác viên bị trừ 10% không mất hẳn: nếu thu nhập cả năm thấp, bạn lấy lại qua quyết toán hoặc làm bản cam kết trước khi nhận tiền.

A young Vietnamese woman sits cross-legged on a bed in a small rented room counting cash from an envelope, seen from the side, face turned away, late afternoon light

Có, trong nhiều trường hợp bạn lấy lại được. Khoản 10% bị trừ khi nhận tiền làm thêm, tiền cộng tác viên, thù lao một buổi dạy hay một bài dịch là thuế tạm khấu trừ, không phải số thuế cuối cùng. Nếu cộng cả năm mà thu nhập của bạn chưa tới mức phải chịu thuế sau khi trừ giảm trừ gia cảnh, bạn tự quyết toán và đề nghị hoàn phần đã bị trừ.

Có hai cửa: làm trước (nộp bản cam kết để bên trả tiền không trừ ngay) hoặc làm sau (quyết toán năm để lấy lại). Bài này chỉ cách nhận ra mình thuộc cửa nào, giấy tờ cần giữ từ lúc nhận tiền, các bước quyết toán, và những lý do khiến hồ sơ hoàn thuế của người làm thêm hay bị treo.

Vì sao tiền làm thêm bị trừ thẳng 10%

Khi một công ty, trung tâm hay cửa hàng trả tiền công cho người không ký hợp đồng lao động, hoặc ký hợp đồng ngắn dưới ba tháng, họ có nghĩa vụ khấu trừ trước 10% trên khoản trả từ một mức nhất định mỗi lần. Họ không biết bạn cả năm kiếm bao nhiêu, có nuôi ai không, nên quy định cho họ trừ theo một tỷ lệ cố định cho gọn. Đây gọi là khấu trừ thu nhập vãng lai.

Điểm cần hiểu: bên trả tiền không "ăn" khoản 10% đó. Họ phải kê khai và nộp vào ngân sách đứng tên bạn, gắn với mã số thuế hoặc số định danh của bạn. Vì vậy cuối năm, số tiền này nằm trên dữ liệu thuế của bạn như một khoản đã nộp trước. Nếu nghĩa vụ thật cả năm thấp hơn, phần chênh là tiền nộp thừa.

Ví dụ: bạn Minh là sinh viên năm ba ở phường C, dạy kèm cho một trung tâm theo từng khoá, mỗi tháng nhận vài triệu, bị trừ 10% mỗi lần. Cả năm Minh không có nguồn nào khác. Cộng lại, thu nhập của Minh thấp hơn hẳn mức giảm trừ cho bản thân, nên thuế thật của Minh bằng không. Toàn bộ phần đã bị trừ là tiền Minh có quyền đề nghị trả lại.

Bạn thuộc trường hợp nào

Đặt hoàn cảnh của mình vào bảng dưới đây trước khi làm giấy tờ. Hai người cùng bị trừ 10% có thể đi hai hướng khác nhau.

Hoàn cảnhThuế thật cả nămNên làm gì
Chỉ có tiền làm thêm từ một hai nơi, cộng cả năm thấpThường bằng khôngTự quyết toán, đề nghị hoàn toàn bộ phần đã trừ
Còn đi học, chỉ có một nguồn làm thêm, biết trước cả năm thấpThường bằng khôngNộp bản cam kết cho bên trả tiền ngay từ đầu để khỏi bị trừ
Có lương chính ở công ty, làm thêm buổi tốiTính gộp cả hai nguồnGộp vào quyết toán năm; có thể vẫn phải nộp thêm chứ không được hoàn
Thu nhập làm thêm lớn, đều đặn như một nghềCó thể cao hơn 10%Đừng chờ hoàn; hỏi kế toán về cách khai cho đúng
Bị trừ nhưng bên trả tiền không cấp chứng từChưa xác định đượcĐòi chứng từ trước, rồi tra dữ liệu trên cổng thuế

Người có lương chính hay nhầm nhất: họ tưởng 10% làm thêm là "thuế cố định" nên quyết toán xong mới giật mình vì phải nộp thêm. Lý do là khi gộp vào lương, phần làm thêm rơi vào bậc thuế cao hơn 10%.

Giấy tờ phải giữ ngay từ lúc nhận tiền

Người làm thêm hay mất tiền hoàn không phải vì luật khó mà vì đến cuối năm không còn gì trong tay. Mỗi lần nhận tiền, giữ đủ những thứ sau:

  • Hợp đồng cộng tác, hợp đồng dịch vụ hoặc ít nhất tin nhắn thoả thuận ghi rõ công việc, số tiền và bên trả.
  • Chứng từ khấu trừ thuế thu nhập cá nhân do bên trả tiền cấp, ghi tên, số định danh của bạn, khoản thu nhập và số thuế đã trừ. Hiện nhiều nơi cấp chứng từ điện tử, lưu tệp lại ngay.
  • Sao kê tài khoản thể hiện các lần nhận tiền, đối chiếu được với chứng từ.
  • Số định danh cá nhân đúng trên mọi giấy tờ. Sai một chữ số là dữ liệu không về đúng người.
  • Một bảng tự ghi: ngày nhận, bên trả, số tiền trước thuế, số đã trừ. Cuối năm cộng lại chỉ mất năm phút.

Nếu bên trả không chủ động đưa chứng từ, nhắn sớm, đừng đợi tháng ba năm sau. Mẫu: "Chào chị, em là Minh, cộng tác dạy kèm từ tháng 3 đến tháng 9. Chị cấp giúp em chứng từ khấu trừ thuế cho các khoản đã trả để em quyết toán cuối năm. Thông tin của em: họ tên, số định danh. Em cảm ơn chị."

Các bước tự quyết toán để lấy lại tiền

Quyết toán thuế thu nhập cá nhân của người làm thêm thường làm trực tuyến trên cổng thuế điện tử. Thứ tự làm như sau:

  1. Đăng nhập tài khoản thuế cá nhân bằng tài khoản định danh điện tử hoặc tài khoản do cơ quan thuế cấp.
  2. Vào phần tra cứu thông tin thu nhập để xem các bên trả tiền đã khai cho bạn những gì. Đối chiếu từng dòng với bảng tự ghi.
  3. Chọn lập tờ khai quyết toán năm cho cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công. Hệ thống thường gợi ý sẵn số liệu từ các bên đã khai.
  4. Kiểm phần giảm trừ: bản thân được tính đủ cả năm; nếu có người phụ thuộc đã đăng ký thì thêm vào.
  5. Ở dòng số thuế nộp thừa, chọn đề nghị hoàn và ghi tài khoản ngân hàng đứng tên chính bạn.
  6. Nộp tờ khai, lưu thông báo đã nhận hồ sơ. Theo dõi trạng thái trong mục tra cứu hồ sơ.

Hạn tự quyết toán thường là cuối tháng thứ tư của năm sau. Riêng hồ sơ chỉ để xin hoàn tiền thừa thì không bị phạt vì nộp muộn, nhưng làm sớm thì tiền về sớm và còn nhớ chi tiết để giải trình.

Làm trước: bản cam kết để khỏi bị trừ

Nếu bạn biết chắc cả năm chỉ có một nguồn thu nhập này và tổng thu nhập sau giảm trừ chưa tới mức chịu thuế, bạn có thể làm bản cam kết theo mẫu của cơ quan thuế, nộp cho bên trả tiền. Khi đó họ tạm thời không khấu trừ 10%. Điều kiện thường gặp: bạn đã có mã số thuế hoặc số định danh dùng làm mã số thuế, và chỉ có duy nhất nguồn thu nhập thuộc diện khấu trừ đó.

Cam kết là lời khai của bạn, bạn chịu trách nhiệm. Nếu giữa năm bạn nhận thêm việc ở nơi thứ hai, hoặc được nhận vào làm chính thức ở công ty khác, cam kết không còn đúng nữa. Lúc đó báo lại bên trả tiền để họ khấu trừ bình thường, cuối năm tự quyết toán. Cam kết sai mà không sửa có thể bị truy thu cùng tiền chậm nộp.

Câu nên nói khi nộp cam kết: "Em gửi bản cam kết vì cả năm em chỉ có khoản này. Nếu em nhận thêm việc ở nơi khác, em sẽ báo lại chị để trừ thuế như thường." Câu không nên nói: "Chị đừng trừ thuế giúp em" mà không có giấy gì, vì bên trả tiền không được tự bỏ qua nghĩa vụ khấu trừ.

Hỏi gì trước khi nhận một việc làm thêm

Phần lớn rắc rối về sau đến từ chỗ lúc nhận việc không ai hỏi rõ. Trước khi bắt đầu, hỏi bên trả tiền mấy câu này và giữ lại câu trả lời bằng tin nhắn:

  • Tiền công anh chị báo là trước thuế hay sau thuế? Con số "năm triệu" có thể là bạn nhận năm triệu, cũng có thể là năm triệu trừ đi 10%.
  • Bên mình ký hợp đồng gì với em: hợp đồng cộng tác, hợp đồng dịch vụ hay hợp đồng lao động có thời hạn? Loại hợp đồng quyết định cách trừ thuế.
  • Bên mình có trừ thuế 10% không, và có cấp chứng từ khấu trừ điện tử không? Bao giờ thì cấp?
  • Em cần gửi những thông tin gì để khai đúng: họ tên, số định danh, tài khoản nhận tiền?
  • Nếu em làm bản cam kết thì bên mình có nhận không, nhận vào thời điểm nào?

Anh Tâm chạy xe công nghệ, nhận thêm việc chụp ảnh sự kiện cho Công ty B. Vì hỏi trước nên anh biết giá báo là trước thuế, công ty sẽ cấp chứng từ vào tháng một năm sau. Cuối năm anh chỉ cần đăng nhập, thấy dòng thu nhập đã có sẵn và quyết toán trong một buổi tối.

Lý do hồ sơ hoàn tiền làm thêm hay bị treo

Bên trả tiền chưa khai. Họ đã trừ của bạn nhưng chưa nộp tờ khai hoặc khai sai số định danh. Trên cổng thuế không thấy dòng thu nhập thì cơ quan thuế chưa có căn cứ hoàn. Gửi họ chứng từ, nhờ kiểm lại và khai bổ sung.

Tài khoản nhận hoàn không đứng tên bạn. Dùng tài khoản của bố mẹ, người yêu là hồ sơ bị trả. Tiền hoàn chỉ về tài khoản đúng tên người nộp thuế.

Khai thiếu nguồn. Bạn quên một nơi trả tiền nhỏ. Khi đối chiếu, cơ quan thuế thấy chênh và gửi thông báo đề nghị giải trình.

Nhầm giữa hai mã. Người từng có mã số thuế cũ và nay dùng số định danh có thể có dữ liệu nằm ở hai chỗ. Nhờ cơ quan thuế gộp trước khi quyết toán.

Chọn sai cơ quan thuế nhận hồ sơ. Người không có lương chính thường nộp về cơ quan thuế nơi cư trú. Chọn sai, hồ sơ phải chuyển qua lại, mất thêm thời gian.

Khi nào nên hỏi kế toán hoặc cơ quan thuế

Bạn tự làm được khi chỉ có một vài nơi trả tiền, có chứng từ đủ và cổng thuế hiện đúng số liệu. Nên hỏi người trong nghề khi: thu nhập làm thêm đều đặn và lớn, gần như một nghề riêng; bạn vừa nhận tiền công vừa bán hàng hay cho thuê; có khoản nhận từ nước ngoài; hoặc bên trả tiền đã ngừng hoạt động mà dữ liệu trên cổng thuế không khớp với tiền thực nhận.

Nơi hỏi: bộ phận hỗ trợ người nộp thuế của cơ quan thuế quản lý nơi bạn cư trú, hoặc một kế toán dịch vụ làm quyết toán cá nhân. Mang theo bảng tự ghi, toàn bộ chứng từ khấu trừ, sao kê nhận tiền, căn cước. Câu hỏi nên chuẩn bị sẵn: "Năm nay em có những nguồn này, đã bị trừ chừng này, em nên quyết toán ở đâu và có được hoàn không?"

Câu hỏi thường gặp

Bị trừ 10% tiền làm thêm có phải là thuế mất luôn không?

Không. Đó là thuế tạm khấu trừ. Cuối năm khi quyết toán, nếu thuế thật của bạn thấp hơn số đã bị trừ thì phần chênh là tiền nộp thừa, bạn được đề nghị hoàn hoặc bù trừ cho năm sau.

Sinh viên không có mã số thuế thì có quyết toán được không?

Được. Hiện số định danh cá nhân dùng thay mã số thuế cho cá nhân. Điều quan trọng là bên trả tiền đã khai đúng số định danh của bạn để dữ liệu về đúng người khi bạn đăng nhập quyết toán.

Làm thêm ở hai nơi thì có làm bản cam kết được không?

Thường là không, vì bản cam kết dành cho người chỉ có một nguồn thu nhập thuộc diện khấu trừ. Có hai nơi thì cứ để họ khấu trừ, cuối năm gộp lại quyết toán và xin hoàn nếu thừa.

Có lương chính rồi, tiền làm thêm bị trừ 10% có được hoàn không?

Ít khi. Khi gộp lương chính và tiền làm thêm, phần làm thêm thường chịu thuế suất cao hơn 10%, nên quyết toán xong nhiều người còn phải nộp thêm. Nên tính thử trước khi kỳ vọng tiền hoàn.

Bao lâu thì nhận được tiền hoàn thuế?

Hồ sơ đầy đủ, số liệu khớp thì thường được giải quyết trong một khoảng ngắn tính theo ngày làm việc. Nếu bị yêu cầu giải trình hay bổ sung thì lâu hơn. Theo dõi trạng thái trên cổng thuế và hỏi bộ phận hỗ trợ khi quá hạn.

Bên trả tiền nói đã trừ thuế nhưng không chịu cấp chứng từ thì sao?

Cấp chứng từ khấu trừ là nghĩa vụ của họ. Nhắn đề nghị bằng văn bản, giữ lại tin nhắn. Nếu vẫn không được, tra dữ liệu thu nhập trên cổng thuế và báo cơ quan thuế quản lý bên trả tiền.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138